Mêrsîn

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Mêrsîn
Collage of Mersin.jpg
Mêrsîn is located in Tirkiye
Mêrsîn
Mêrsîn
Nexşeya cihan Tirkiye
Demografî
Gelhe 1,840,425 (2019)
Erdnîgarî
Bilindayî 5
Koordînat 36°48′Bk 34°37′Rh / 36.8°Bk 34.62°Rh / 36.8; 34.62
Dem (UTC) UTC+03.00 (UDAZD)
Agahiyên din
Koda postayê 33xxx
Koda telefonê 324
Malper https://mersin.bel.tr/

Mêrsîn, (bi tirkî Mersin) yek ji wan bajarane ku li ser perava Deryaya Navîn hatiye avakirin.

Erdnîgarî[biguherîne]

Bajar di nav parelelên 39° 02´ û 40° 05´ bakûr û merîdyenên 38° 16´ û 40° 45´ rojhilat de ye. Hudûdên bajar li bakûr bi Karaman û Qonya , li rojava bi Antalya ve, li başur bi Deryaya Navîn ve û li rojhilat jî bi Edene ve tê dorpeckirin. Pîvana erda bajêr 15.853 km² ye. Ji vî erdî % 87 wî ji çiyan û % 13 ji deştan pêk tên.

Îklîm (av û hewa)[biguherîne]

Îklimek taybet a deryaspi li herêmê heye. Zivistanan germ û þillî û þilopî, havînan jî zede germ u zuha derbas dibe.

Nifus (2000) û navçeyên bajêr[biguherîne]

Tevayiya nifûsa herêmê (tevlî gundan) 2,275,928 e.

Çiyayên herêmê[biguherîne]

Çiyayê herî bilind yê herêmê, Çiyayê Medetsiz Tepesi (3.584 m) e. Destpeka Ciyayen Torosan ji nava herêma destpedike.

Deşt, zozan û gelî[biguherîne]

Mersin, ji demen antik heya niha bi du besa te naskirin yek Kilikyaya ciyayi (Taseli) yek ji Kilikyaya desti (Cukurova)ye. Desta Tarsus e 85.000 hektar, desta Berdan e 40.000 hektar u desta Anamur e 5.660 e.

Çem û Gol[biguherîne]

Çemê Berdan Çayı (268 km) çemê herî mezin e li herêmê. Weki din çemê Göksu (90 km) ji te nasin.

Babeten Indistri u Aboriye[biguherîne]

Li herême fabriken mezin wek ji bo rafineya petrole, ji bo kaxiz u tekstile gelek hene. Herem bi masivani, rejberiye u turizme ji gelek peste cuye.

Serwetên bin erdê[biguherîne]

Li herêmê pirtir Krom, Hesin, Kuvarsit u Linyit ji bin erdê dertê.

Babeten Rejberiye[biguherîne]

Li herêm de narinci, genim u pincar hesinten. Fekiyen ku di klima deryayaspide hene hemu meriv dikare li Mersine bibine.

Ol û civak[biguherîne]

Nifûsa herêmê %12 en ku li mersine bune pek te en din ji pirani Kurden ku ji ber sere netewi kocberbune pekte. Nifûs ji muslumanên elevî û sunnî pêk tê. Hinek kembaweriyen din ji hene. Ereb, Kurd, Ermen û Tirkmen civaka herêmê teþkîl dikin.

Nav û kronolojiya bajêr[biguherîne]

Navê bajêr yê kevn di çavkaniyên Asûriyan de wek "Chilakka" derbas dibe. Heya komara Tirkiye avabuye nave hereme wek Kilikya dihat zanin.

Berî Îsa(zayîn)

  • 6000 - 5500 Dema Neolitik
  • 5500 - 3000 Dema Kalkolitik
  • 2000 - 1200 Mirtiya Kzuvatna
  • 1200 - 600 Mirtiya Kue
  • 600 - 333 Persan
  • 333 - 101 Selevkosan
  • 101 - +395 Dema Romayiyan

Piştî Îsa (zayîn)

  • 395 - 661 Dema Bîzansiyan
  • 661- 960 Dema Ereban
  • 960 - 1100 Dema Bîzansiyan
  • 699 Dema Ereban
  • 1228 Dema Selçûkiyan
  • 1473 Dema Osmaniyan
  • 1916 Dema Fransi u inglizan

Çavkanî[biguherîne]

Girêdanên Derva[biguherîne]