Stembol

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
(Ji Stenbol hate beralîkirin)
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Stembol
İstanbul
Istanbul collage new.jpg
Bajarê Sembolê
Stembol (Tirkiye)
Stembol
Nexşeya cihan Tirkiye
Kargêrî
Welat  Tirkiye
Parêzgeh Stembol
Şaredar Kadir Topbaş (AKP)
Demografî
Gelhe 13.255.685 (2010)
Berbelavî 2480,9 kes/km²
Erdnîgarî
Rûerd 5.343 km²
Koordînat 41° 00′ 36″ Bakur
      
28° 57′ 37″ Rojhilat
 / 41.01°Bk 28.96028°Rh / 41.01; 28.96028

Stembol[1] an jî Stenbol (bi tirkîİstanbul) mezintirîn bajarê Tirkiyeyê ye û li ser sinorê Ewropayê û Asyayê ye. Sinorên bajêr li bakûr bi Deryaya Reş, li rojava çiyayê Tekirdağ, li başûr bi Deryaya Marmara û li rojhilat jî bi Adapazarı û Kocaeliyê ve tê girêdan. Li Stembolê 33 navçe hene:

Li hêla Ewropayê Avcılar, Küçükçekmece, Bakirköy, Bahçelievler, Bahcilar, Gungoren, Esenler, Bayrampaşa, Zeytinburnu, Fatih, Emnönü, Beyoglu, Beşiktaş, Şişli, Kagithane, Sariyer, Gaziosmanpaşa û Eyup in[çavkanî pêwîst e].

Li hêla Asyayê jî Üsküdar, Beykoz, Kadıköy, Navçeya Kartalê, Pendik, Tuzla, Umraniye, Adalar û Maltepe ne[çavkanî pêwîst e].

Navçeyên din ên Stembolê Büyükçekmece, Çatalca, Silivri, Şile û Sultanbeyli ne.

Dîrok[biguherîne]

Ew di sedsala 7'an berî zayînê bi navê Byzantion hat saz kirin. Di 513 b.z. de Darius wir dagir dike. Di 330'î de împeratorê Romayê Konstantîn wê darê bi navê Nova Roma ("Romaya Nû") dike paytexta împeratoriyê ye. Lê pê re ew bi navê Konstantinopolis, ango "bajarê Konstantîn", tê zanîn. Ew demekê paytexta Bîzansê bû û Justinian I dor salên 530'î de Hagia Sophia (Aya Sofya) çê dike. Ew di 1204'an de di Rêwîtiyên Xaçayê Çaram de dest leşkerên xaçperestan dikeve. Ji bo talanan wê demê de nifusa bajêr gelek kêm bû. Di 1261'ê de împeratorê Bîzansê Mixayîl VIII Konstantinopolis şûn da hundura Bîzansê kir.[2]

Di 29'ê gulana 1453'an de siltanê osmanî Mehmed II bajar dagir kir û kire paytexta împeratoriyê. Ew heta Osmanan hilwaşiyan paytexta împeratoriya Osmanî bû.

Di 29'ê adara 1930'î de navê bajêr bi fermî hat kirin Istanbul (Stembol).

Galeriya wêneyan[biguherîne]

Çavkanî[biguherîne]


41°00′36″Bk 28°57′37″Rh / 41.01°Bk 28.96028°Rh / 41.01; 28.96028