Stembol

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
(Ji Istanbul hate beralîkirin)
Jump to navigation Jump to search
Stembol
İstanbul
Istanbul collage new.jpg
Bajarê Stembolê
Stembol is located in Tirkiye
Stembol
Stembol
Nexşeya cihan Tirkiye
Kargêrî
Welat  Tirkiye
Parêzgeh Stembol
Şaredar Ekrem İmamoğlu (CHP)
Demografî
Gelhe 13.255.685 (2010)
Berbelavî 2480,9 kes/km²
Erdnîgarî
Rûerd 5.343 km²
Koordînat 41°00′36″Bk 28°57′37″Rh / 41.01000°Bk 28.96028°Rh / 41.01000; 28.96028

Stembol[1] an jî Stenbol (bi tirkî: İstanbul) mezintirîn bajarê Tirkiyeyê ye û li ser sinorê Ewropayê û Asyayê ye. Sinorên bajêr li bakûr bi Deryaya Reş, li rojava çiyayê Tekirdağ, li başûr bi Deryaya Marmara û li rojhilat jî bi Adapazarı û Kocaeliyê ve tê girêdan.

Navçeyên Stembolê[biguherîne]

Li Stembolê 39 navçe hene.

Li hêla Ewropayê Avcılar, Küçükçekmece, Bakirköy, Bahçelievler, Bağcilar, Gungoren, Esenler, Bayrampaşa, Zeytinburnu, Fatih, Beyoglu, Beşiktaş, Şişli, Kagithane, Sariyer, Gaziosmanpaşa, Eyup, Başakşehir, Beylikdüzü, Esenyurt, Arnavutköy, Sultangazi, Büyükçekmece, Çatalca û Silivri in[çavkanî pêwîst e].

Li hêla Asyayê jî Üsküdar, Beykoz, Kadıköy, Kartal, Pendik, Tuzla, Ümraniye, Adalar, Maltepe, Ataşehir, Çekmeköy, Şile, Sancaktepe û Sultanbeyli in[çavkanî pêwîst e].

Dîrok[biguherîne]

Ew di sedsala 7an berî zayînê bi navê Byzantion hat saz kirin. Di 513 b.z. de Darius wir dagir dike. Di 330î de împeratorê Romayê Konstantîn wê darê bi navê Nova Roma ("Romaya Nû") dike paytexta împeratoriyê ye. Lê pê re ew bi navê Konstantinopolis, ango "bajarê Konstantîn", tê zanîn. Ew demekê paytexta Bîzansê bû û Justinian I dor salên 530î de Hagia Sophia (Aya Sofya) çê dike. Ew di 1204an de di Rêwîtiyên Xaçayê Çaram de dest leşkerên xaçperestan dikeve. Ji bo talanan wê demê de nifusa bajêr gelek kêm bû. Di 1261ê de împeratorê Bîzansê Mixayîl VIII Konstantinopolis şûn da hundura Bîzansê kir.[2]

Di 29ê gulana 1453an de[çavkanî pêwîst e] siltanê osmanî Mehmed II bajar dagir kir û kire paytexta împeratoriyê. Ew heta Osmanan hilwaşiyan paytexta împeratoriya Osmanî bû.

Di 29ê adara 1930î de navê bajêr bi fermî hat kirin İstanbul (Stembol).

Navdarên Bajêr[biguherîne]

Galeriya wêneyan[biguherîne]

Çavkanî[biguherîne]