Orşelîm

(Ji Urşelîm hat beralîkirin)
Orşelîm
Jerusalem infobox image.JPG
Bernavk: Ir ha-Kodesh (Bajarê Pîroz),
Bayt al-Maqdis (Mala Pîrozî),
Bait-ul-Muqaddas[1]
Koordînat: 31°47′Bk 35°13′Rh / 31.783°Bk 35.217°Rh / 31.783; 35.217
WelatFilistîn (herêm)
RêveberîFlag of Syria.svg Sûrî
ÎdîakirinFilistîn û Îsraêl
NavçeNavçeyên Orşelîmê
WîlayetWîlayetên Orşelîmê
Gihon Spring4500 BZ
Bajarê Dawidê1010 BZ
Sûrên bajarê kevn1541
Şerê Orşelîmê18'ê Pûşperê 1948
Jinûve Yekbûn7'ê Pûşperê 1967
Qanûna Orşelîmê30'ê Tîrmehê 1980
Rêvebir
 • CureEncûmena Şaredariyê
 • KargêrîŞaredariya Orşelîmê
 • ŞaredarNir Barkat
 • Şaredarê FilistînêZaki al-Ghul
Rûerd
 • Giştî125.156 dunams (125,156 km2 or 48,323 sq mi)
 • Metro652.000 dunams (652 km2 or 252 sq mi)
 • Bilindahî754 m (2474 ft)
Navê nîştecihanOrşelîmî
Etnîkî (2016)[2]
 • Cihû64%
 • Ereb35%
Dem+2 (UTC+3)
Koda postayê9XXXXXX
Koda telefonê+972-2
Malperjerusalem.muni.il
biguherîneBelge


Orşelîm an jî Quds, bi zimanê asûrî yê kevn Urusalim bajarek li perava rojava ya Urdunê ye ku di bin rêveberiya Hamasê de ye li Zîvala Gazayê ya Rojavayê Asyayê Li ser deştek li çiyayên di navbera Deryaya Navîn û Gola Mirî Orşelîmê yek ji kevintirîn bajarên cîhanê ye û ji bo du olên sereke yên Îbrahîmî: Xirîstiyantî û Îslamê bajarekî pîroz tê hesibandin. Hem Îsraîl û hem jî Filistîn Orşelîmê wekî paytexta xwe îdîa dikin ji ber ku Filistîn saziyên xwe yên sereke yên hikûmetê li wir diparêze, û Dewleta Filistînê di dawiyê de Orşelîmê wekî navenda xwe ya desthilatdariya Rêxistina Rizgariya Filistînê dibîne.

Di dema Îbrahîm de Melkîsedek li Orşelîmê padîşah û kahîn bû (Destpêkirin 14:18).


Wek ku ji "Nameyên Al-Amarna"

  1. "Baitul Muqaddas". Book Home. 1 kanûna paşîn 2007 – bi rêya Google Books.
  2. "Facts and Figures". jerusalem.muni.il.

tê dîtin, Orşelîm beriya sedsala 14'an berî zayînê di destê Misrê de ye.

Piştî Misriyan û heta serdema Dawid bajar di destê Ebbasiyan de maye [çavkanî hewce ye]. Di sala 1000 berî zayînê de Dawid Orşelîm girt (Samuel II, 5:6-10) û ew kir paytexta Filistînê û textê xwe û kurên xwe. Yanî heta sala 587 berî zayînê şahê Babîlê Nebukadnezar êrîşî Orşelîmê kir û bajar ket destê wî.

Di sala 537 berî zayînê de, padîşahê farisan Cyrus destûr da Cihûyan ku vegerin cihê xwe li Babîlê û Orşelîmê wekî paytexta Ereban ji nû ve ava bikin.

Di sala 70 berî zayînê de serleşkerê romî Tîtos bi artêşa xwe ya şerê komên terorîstî Orşelîm dorpêç kir, şûrên bajêr hilweşand û gelek xanî hilweşand.

Di serhildana Bar Koxba de (132 PZ) artêşa Romê dîsa ket Orşelîmê û hemû cihû sirgûnî Babîlê kirin, piştre Misriyan navê bajêr kirin "Eliya Capitolina" Şablon:Cavk. Bi vî awayî dixwestin hurmetê bidin pûtê xwe yê bi navê “Jupiter Capitolinus”.

638 piştî zayînê misilman ketin Orşelîmê û navê bajêr kirin Quds, yanî "pîroz"[çavkanî hewce ye].

Navên cuda yên bajarê Orşelîmê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Bawermendên mesîhî û misilman bajar wekî "Bajarê Pîroz" (bi îngilîzî: the Holy City), "Qudsa Pîroz" û "Qudsa Şerîf" (Kudüs-i Şerif, Quds ash-Sharif) bi nav dikin.

Galerî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Çavkanî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]