Gelê Farsê

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Gelê Farsê
Gelhe tevahî
55 milyon
Herêmên ku lê şêniyên sereke ne
 Îran49.697.242
 Tirkiye500.000 - 618.000
 Îraq450.000
 DYA331.000
 Îsrael250.000
 Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî238.250
 Almanya200.000
 Kanada173.760
 Behreyn172.000
 Rûsya172.303
 Qeter160.000
Ziman
Farsî
(darî, hazarayî, tacîkî, tatî)
Baweriya dînî
Îslam
(Şiî, sunnî)
Bi kêmasî bahaî, cihûtî, fletî, zerdeştîtî
Têkildarên komên etnîkî
Ariyan
Lûr

Farisî an Farsî an Parsî an jî Îraniyên Farsê/Parsê navê gelekî li Rojhilata navîn e. Gelekî hind û ewropî ne û zimanê wan farsî ye.

Di dîroka Rojhilata navîn de roleke mezin lîstiye û gellek dewlet û împeratoriyên mîna ya sasanî û ya sefewî ava kirine. Zimanê wan, zimanê farsî, zimanekî hind û ewropî ye.

Navê faris[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Navê Farsiya bi rastî Parsî ye, lê dema Misilman Îran feth kirûn di zimanê erebî de "p" tuneye di dewsa "p"yê de "f" nivîsandin û ji wan re weke "Fars"-"Faris" gotin û ket nav gel. Ji xwe sebehabê navdar Selmanê Farisî jî di dema Mihemed de bû misilman ji wî re jî Selmanê Farisî digotin[1]

Dîrok[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Mîr û leşkerên farsî

Şûn û warê farsan[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Searchtool.svg Gotara bingehîn: Fars
Searchtool.svg Gotara bingehîn: Pars
Welatê Parsan "Fars" an "Farsistan"

Şûna Farisï rûdinin, Farsistan an jî tenê Fars tê gotin, li Rojavayê ev bi navê Parsya, bi yewnanî Persis bi îngilîzî Persia bi almanî Persien bi frensî la Perse, tê zanîn, ew hemû navana ji yonanî, latînî û bi farsiya kevn hatine girtin, û Osmaniyan vê derê re digot Ecem an Ecemistan û Ereban jî dogotin al-Acam an al-furs, welatê farisiyên îrohîn (nexşe: Farsiyên îranê) jî eynî deme merkeza welatê ariyanê, yane em karin bejin Îrana navendî.

Qewmên farsî[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Gel Welat Ziman Gelhe
Faris Persistan
Luristan
Farisî
Tacîk Tacîkistan Tacîkî 6-22 miliyon
Aymaq Efxanistan
Hazaran Efxanistan
Deriyan Efxanistan
Tatan Parsistan
Qefqasya
300,000[2](Îran)
10.900–22.041(Qefqasya)

Çend nasên fars[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Binêre[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

Çavkanî[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

  1. Kopîkirina arşîvê, ji orîjînalê di 3 adar 2016 de hat arşîvkirin, roja wergirtinê: 10 kanûna paşîn 2016
  2. Ethnologue, Languages of the World: Tati people including Alviri-Vidari Girêdana arşîvê 2012-10-02 li ser Wayback Machine, Eshtehardi Girêdana arşîvê 2010-07-07 li ser Wayback Machine, Gozarkhani Girêdana arşîvê 2012-10-18 li ser Wayback Machine, Harzani (Population: 28.100 in 2000) Girêdana arşîvê 2010-07-07 li ser Wayback Machine, Kabatei Girêdana arşîvê 2013-04-14 li ser Archive.today, Kajali Girêdana arşîvê 2013-04-14 li ser Archive.today, Karingani (Population: 17.600 in 2000) Girêdana arşîvê 2013-04-14 li ser Archive.today, Kho’ini[Girêdan daimî miriye], Koresh-e Rostam Girêdana arşîvê 2013-04-14 li ser Archive.today, Maraghei Girêdana arşîvê 2012-07-29 li ser Archive.today, Razajerdi Girêdana arşîvê 2013-04-14 li ser Archive.today, Rudbari Girêdana arşîvê 2013-04-14 li ser Archive.today, Shahrudi[Girêdan daimî miriye], Takestani (Population: 220,000) Girêdana arşîvê 2010-07-07 li ser Wayback Machine and Taromi, Upper Girêdana arşîvê 2013-04-14 li ser Archive.today ethnic groups.