Andorra

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Andorra
Ala Mertal
Dirûşm: Virtus Unita Fortior Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
Sirûd: El gran Carlemany Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
Andorra li ser nexşeyê
Map
Paytext
42°33'Bk, 1°33'Rh
Zimanên fermî
Zimanên tên bikaranîn
Rêveberî parliamentary coprincipality Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
 •  Serokdewlet Joan Enric Vives Sicília (2003–), Emmanuel Macron (2017–) Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
 •  Serokwezîr Xavier Espot Zamora (2019–) Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
Avakirin
 •  Dema avakirinê 1278 Li ser Wîkîdaneyê biguhêre 
 •  Rûerd 468 kîlometre çargoşe Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
Gelhe
 •  Giştî 81.588 (2022) Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
Dirav
  • Euro (1 kanûna paşîn 2000)
  • Demjimêr
    • Central European Time
    • Europe/Andorra Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
    Hatûçûna ajotinê
    • right Li ser Wîkîdaneyê biguhêre
    Koda telefonê +376
    Malper
    https://www.govern.ad/ Li ser Wîkîdaneyê biguhêre

    Andorra, bi fermî Mîrektiya Andorrayê[1] (bi ketelanî: Principat d'Andorra), mîkrodewletekî bê derya ye ku li ser nîvgirava Îberî bi Fransa li bakur û bi Spanya li başûr sinor e. Mîrektî di sala 1278an de bi destûrnameyek hatiye damezrandin. Rêveberiya mîrektiyê niha ji aliyê du hev-prensê ve tê rêvebirin ku ji aliyê pîskoposa Urgellê li Ketelonya, Spanya û ji aliyê serokê Fransayê ve tê birêvebirin. Paytext û bajarê herî mezinê mêrektiyê Andorra la Vella ye.

    Andorra şeşemîn dewleta herî piçûk ê Ewropayê ye ku bi rûerda mîrektiyên bi qasî 468 kîlomêtre çargoşe û nifûsa mîrektiyê bi qasî 79.034 kes e.[2] Gelê Andorrayê komekî etnîkî ya romanî ye ku ji nêzîkê gelê ketelen ve girêdayî ye.[3] Andorra ji hêla bejahiyê ve 16em welatê herî piçûk ê cîhanê ye û ji hêla nifûsê ve jî di rêza 11em de ye.[4] Paytexta mîrektiyê, Andorra la Vella, paytexta herî bilindahî a Ewropayê ye ku bi bilindahiya 1023 mêtre ji asta deryayê bilind e. Zimanê fermî ketelenî ye lê li deverê bi gelemperî spanî û fransî jî te axavtin.[5][6] Li Andorrayê her sal bi texmînî 10,2 mîlyon geştyar tîne welêt.[7] Andorra ne endamê yekîtiya Ewropayê ye lê ji 1993an vir ve endamê Neteweyên Yekbûyî ye.[8]

    Çavkanî[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]

    1. ^ "Constitution of the Principality of Andorra" (PDF).
    2. ^ "World Population Prospects - Population Division - United Nations". population.un.org. Roja gihiştinê 29 îlon 2023.
    3. ^ Minahan, James (30 tîrmeh 2000). One Europe, Many Nations: A Historical Dictionary of European National Groups (bi îngilîzî). Bloomsbury Academic. ISBN 978-0-313-30984-7.
    4. ^ "Andorra: 10 Unusual Facts About The Tiny European Principality - Tell Me Nothing". web.archive.org. 7 hezîran 2017. Ji orîjînalê di 7 hezîran 2017 de hat arşîvkirin. Roja gihiştinê 29 îlon 2023.
    5. ^ "Andorra". The World Factbook (bi îngilîzî). Central Intelligence Agency. 25 îlon 2023.
    6. ^ "Andorra". U.S. Department of State. Roja gihiştinê 29 îlon 2023.
    7. ^ "404 - Pàgina bloquejada". web.archive.org. 12 îlon 2017. Ji orîjînalê hat arşîvkirin. Roja arşîvkirinê: 12 îlon 2017. Roja gihiştinê 29 îlon 2023. {{cite web}}: Çavkanî sernavekî giştî bi kar tîne (alîkarî)CS1 maint: bot: original URL status unknown (lînk)
    8. ^ Nations, United. "Member States". United Nations (bi îngilîzî). Roja gihiştinê 29 îlon 2023.

    Girêdanên derve[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]