Qoser

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Navçeya Qoserê
Kızıltepe
Navçe
Welat Bakurê Kurdistanê
Dûgel Tirkiye
Parêzgeh Mêrdîn (parêzgeh)
Serbajar Qoser
Qeymeqam Erkaya Yırık

Hejmara nahiyan 2 nahiye
Hejmara bajarokan 5 bajarok
Hejmara gundan 145 gund

Gelhe (2008) 201.755[1] kes
Rûerd 1.403 km2
Berbelavî 143,8 kes/km2
Bajarê navendî
Koordînat 37°11′32″Bk 40°34′53″Rh / 37.19222°Bk 40.58139°Rh / 37.19222; 40.58139
Gelhe (2008) 125.455 kes
Bilindayî 480 m
Koda postayê 47400
Koda telefonê (+90) 482
Nexşeya cihan Tirkiye
Qoser (Tirkiye)
Qoser

Qoser (ji Kosor[çavkanî pêwîst e], ango çiyayê sor; 1928:  قوجحصار / "Kauje hissare" (Qoçhisar)[2]; 1946: Kızıltepe[3]) navçeya bajarê Mêrdînê ye. Navên weyî ê kevn Tilermen, Dunaysir û Qoser e. Bi tirkî jê re dibên Kızıltepe. Gora sala 2008'an serjimara navçê 198.672 ye. Di sala 1973'yan de hejmara wê 21.000 bû, di 1990'î de 60.134 bû, di sala 2007'an de 127.148 hatiye hejmartin.

Hejmara navçeyê îro li navendê 131.050 ye li gundên jî 82.251 bi temami serjimara wê 213.101 e.

Qoser dema ku gundê çiyê tên şewitandin gelê gundên navçê pir bar dikin û tên Qoserê. Di wê demê de serjimara Qoserê zêde dibê. Yê koç dikin û tên Qoserê piranî Ewîna, Xwirsî, Baqustanî û hwd. Navê taxên Qoserê: Qoser, Xirafa...

Qoser bi qanûn vexweriya jinên tûtina revok jî bi nav û deng e. Gor nîşanan di demên berê de sermijara Qoserê ji ya niha bêtir bû. Mizgeftek mezin bi navê ku gel lê kiriye "Mizgefta Kevn" heye. Li vê mizgeftê bi carekê 800 mirov dikarin nimêj bikin. Ve yeka mirov li ser demên berê yê Qoserê difikirîne ku: gor kû mizgeftek bi vî rengî heye tê wê wateyê, ku serjimara Qoserê pir bû. Yek ji gundê Qoserê, gundên Xursê bi tûtina xwe bi nav û denge.

Dîroka navê bajêr[biguherîne]

Gor ku tê zanîn navê Qoserê berê Dunaysir, dûre bûye Tilermen û dûre jî bûye Qoser. Dunaysir bi Zaravaya Kurmancî û Qoser bi Zaravaya Zazakiye û "Tilermen" jî bi Ermenîye. Piştî dewleta Tirk tê damezrandin navê wê dibe "Kızıltepe". Qoser navçeyek bi Mêrdînê ve girêdayîye, lê ji Mêrdînê mezintir e.

Jiyana sosyolojîk[biguherîne]

Di nava bajerê Kurdîstanê de Qoser ji aliyê Rewşenbîrê ve bajerekî serkeftî ye. Xwendevanên wê pir û serkeftînin ne. Ji helbestvanan heya wênesazan û heya dînê wê giştik di nava gel de ne. Dinê bajêr: Eledînê Dîn, Qomançêro, Dodo.

Çend navdarên Qoserê[biguherîne]

Çavkanî[biguherîne]

  1. tuik, 2008
  2. Son Teşkilat-ı Mülkiyede Köylerimizin Adları, T. C. Dahiliye Vekaleti Nüfus Müdiriyet-i Umumiyesi Neşriyatından, Hilal Matbaası, İstanbul, 1928.
  3. Türkiye'de Meskûn Yerler Kılavuzu I-II. Başbakanlık Devlet Matbaası, Ankara, 1946.


37°11′32″Bk 40°34′53″Rh / 37.19222°Bk 40.58139°Rh / 37.19222; 40.58139