Xelata Nobel a fîzîkê
Ji Wîkîpediya
Beşek ji xelatên Nobel e. Di warê zanistiya fîzîkê de girîngtirîn û mezintirîn xelat e ku her sal di roja mirina damezrênerê Xelata Nobelê, Alfred Nobel de (10'ê berfanbarê) tê belavkirin.
Ji zanyarên fîzîkê yên ku di warê fîzîkê de gavên berbiçav avêtine, keşfên nû kirine, angaştên têr zîrekî avakirine, bi bikaranîna fîzîkê mirovahî berî bi riyeka baş birine re tê dayîn.
Tabloya Naverokê |
[biguherîne] Nobelkomîte
Komîteya Nobelê girêdayî keyaniya Swêdê dixebite û gorî pêdiviyan tên guhertin. Ên ku di komîteya sala 2005'î de cihdigirtin ev in:
- Sune Svanberg, Profesorê atomê, gerînendeyê giştî
- Lars Bergström, Profesorê fizîka angaştî, sekreter
- Per Carlson, Profesorê elementerfîzîkî
- Mats Jonson, Profesorê materyalî ya kondensiyer fîzîkê
- Joseph Nordgren, Profesorê fîzîka tîrêjên Gamma
- Lennart Stenflo, Profesorê plazmafîzîkê
- Ann-Kristin Danielsson, Admînîstrator
Xelat bi bihaye 10 Milyon Kronên Swêdî, di 10'ê berfanbarê de bi şahiyeke mezin tê dayîn. Yekemîn kesê ku xelata fîzîkê wergirtiye, Wilhelm Conrad Röntgen ê Alman bû ku di sala 1901'î de Xelata Nobel a fîzîkê girtiye.
[biguherîne] Listeya xelatwergirên xelata fizîkê
[biguherîne] 1901-1910
- 1901: Wilhelm Conrad Röntgen (1845-1923), Almanya
- 1902: Pieter Zeeman (1865-1943), Holland & Hendrik Antoon Lorentz (1853-1928), Holland
- 1903: Antoine Henri Becquerel (1852-1908), Pierre Curie (1859-1906) & Marie Curie (1867-1934)
- 1904: Lord Rayleigh (John William Strutt) (1842-1919)
- 1905: Phillipp Eduard Anton von Lenard (1862-1947)
- 1906: Sir Joseph John Thomson (1856-1940)
- 1907: Albert Abraham Michelson (1852-1931)
- 1908: Gabriel Lippmann (1845-1921)
- 1909: Guglielmo Marconi (1874-1937) & Carl Ferdinand Braun (1850-1918)
- 1910: Johannes Diderik van der Waals (1837-1923)
[biguherîne] 1911-1920
- 1911: Wilhelm Wien (1864-1928)
- 1912: Nils Gustaf Dalén (1869-1937)
- 1913: Heike Kamerlingh-Onnes (1853-1926)
- 1914: Max von Laue (1879-1960)
- 1915 Sir William Henry Bragg (1862-1942) & Sir William Lawrence Bragg (1890-1971)
- 1917: Charles Glover Barkla (1877-1944)
- 1918: Max Planck (1858-1947)
- 1919: Johannes Stark (1874-1957)
- 1920: Charles Edouard Guillaume (1861-1938)
[biguherîne] 1921-1930
- 1921: Albert Einstein (1879-1955)
- 1922: Niels Bohr (1885-1962), Denmark
- 1923: Robert Andrews Millikan (1868-1953)
- 1924: Karl Manne Georg Siegbahn (1886-1978)
- 1925: James Franck (1882-1964) & Gustav Hertz (1887-1975)
- 1926: Jean Baptiste Perrin (1870-1942)
- 1927: Arthur Holly Compton (1892-1962) & Charles Thomson Rees Wilson (1869-1959)
- 1928 Sir Owen Richardson
- 1929: Louis de Broglie
- 1930 Sir C.Raman
[biguherîne] 1931-1942
- 1932: Werner Heisenberg
- 1933: P.A.M.Dirac & Erwin Schrödinger
- 1935 Sir James Chadwick
- 1936: Victor Hess
- 1937: Clinton Davisson & Sir George Paget Thomson
- 1938: Enrico Fermi
- 1939: Ernest Lawrence
- 1940-42: Ji ber bandora şerê cîhanê yê duyemîn nehate dayîn
[biguherîne] 1943-1950
- 1943: Otto Stern
- 1944: Isoder Rabi
- 1945: Wolfgang Pauli
- 1946: Percy Williams Bridgman
- 1947 Sir Edward Appleton
- 1948: Patrick Blackett
- 1949: Hideki Yukawa
- 1950: Cecil Powell
[biguherîne] 1951-1960
- 1951 Sir John Cockcroft & Ernest Walton
- 1952: Felix Bloch & Edward Purcell
- 1953: Fritz Zernike
- 1954: Max Born / Walther Bothe
- 1955: Willis Lamb
- 1956: William Shockley
- 1957: Tsung-Dao Lee, Chen Ning Yang
- 1958: Pavel A. Tjerenkov
- 1959: Emilio Segré & Own Chamberlain
- 1960: Donald Glaser
[biguherîne] 1961-1970
- 1961: Robert Hofstadter
- 1962: Lev D. Landau
- 1963: J.H.D. Jensen & Maria Goeppert-Mayer
- 1964: Charles H. Townes, Nikolaj G. Basov & Aleksandr M. Prokorov
- 1965: Sin-Itiro Tomonaga, Julian Schwinger, Richard P. Feynman
- 1966: Alfred Kastler
- 1967: Hans Albrecht Bethe
- 1968: Luis W. Alvarez
- 1969: Murray Gell-Mann
- 1970: Hannes Alfvén & Louis Nèel
[biguherîne] 1971-1980
- 1971: Dennis Gabor
- 1972: John Bardeen, Leon N. Cooper & John R. Schreiffer
- 1973: Leo Esaki, Ivar Giaever & Brian Josephson
- 1974 Sir Martin Ryle & Anthony Hewish
- 1975: Aage Bohr, Ben R. Mottelson & L. James Rainwater
- 1976: Burton Richter & Samuel C.C.Ting
- 1977: Phillip W. Anderson, Sir Neville Mott & John H. Van Vleck
- 1978: Pjotr L. Kapitsa / Arno A. Penzias & Robert W. Wilson
- 1979: Sheldon Glashow, Abdus Salam & Steven Weinberg
- 1980: James W. Cronnin & Val L. Fitch
[biguherîne] 1981-1990
- 1981: Kai M. Siegbahn & Nicolaas Bloembergen
- 1982: Kenneth G. Wilson
- 1983: Subrahmanyan Chandrasekhar & William A. Fowler
- 1984: Carlo Rubbia & Simon van der Meer
- 1985: Klaus von Klitzing
- 1986: Ernst Ruska, Gerd Binning & Heinrich Rohrer
- 1987: J. Georg Bednorz & K. Alex Müller
- 1988: Lwon Lederman, Melvin Schwartz & Jack Steinberger
- 1989: Norman Harvey
- 1990: Richard E. Taylor, Jerome Freidman & Henry Kendall
[biguherîne] 1991-2000
- 1991: Pierre-Gilles de Gennes
- 1992: Georges Charpak
- 1993: Russell A. Hulse, Joseph H. Taylor Jr.
- 1994: Bertram N. Brockhouse, Clifford G. Shull
- 1995: Martin L. Perl, Frederick Reines
- 1996: David M. Lee, Douglas D. Osheroff, Robert C. Richardson
- 1997: Steven Chu, Claude Cohen-Tannoudji, William D. Phillips
- 1998: Robert B. Laughlin, Horst L. Störmer, Daniel C. Tsui
- 1999: Gerardus 't Hooft, Martinus J.G. Veltman
- 2000: Zhores I. Alferov, Herbert Kroemer, Jack S. Kilby
[biguherîne] 2001-2010
- 2001: Eric A. Cornell, Wolfgang Ketterle, Carl E. Wieman
- 2002: Raymond Davis Jr., Masatoshi Koshiba, Riccardo Giacconi
- 2003: Alexei A. Abrikosov, Vitaly L. Ginzburg, Anthony James Leggett
- 2004: David J. Gross, H. David Politzer, Frank Wilczek
- 2005: Roy J. Glauber, John L. Hall, Theodor W. Hänsch
- 2006: John C. Mather, George F. Smoot - bo angaştên wan ên derbarê Big Bang
- 2007: Albert Fert û Peter Grünberg - bo keşfên wan ên derbarê nanoteknolojî
