Kelhûrî

Kelhûrî an jî Kirmaşanî li herêmên Kirmanşan, Loristan, Gûran û Îlamê tê axaftin. Zaravayeke kurdî ye, gelek nêzîkê Hewramî û Soranî e, bi taybetî nêzîkê Lekî ye.

Nav

Kurde kelhûrîaxêf ji zaravê xwe re Goranî dibêjin, zimannase modern vî bi zaravê kurdiya jêrîn an jî kurmanciya jêrîn bi nav kirine. Şerefxan Bedlîsî jî di Şerefnamê de, kurdên kelhûrîaxêf ji tipa Goranan qetandiye; li gorî wî kurd ji çar tipan pêk tên; Kurmanc, Kelhor (Kelhûr), Lor û Goran. Lêbelê li gorî Şerefxan wê deme jî êlen Kelhûr bi navê "gûran" dahatin nasîn - Kelhûr tenê navê torinên (begzade) wan bûye.

Tîpolojî

Zaravêye Kelhûrî wek zaravêyen kurdî e din, li başûrê welat, bi tîpen erebî tê nivîsandin.

Devokên Kelhûrî

Feylî: Li mintika navbera Pahla, Bedrê û li Loristane, ji ber kurde-şî tê axaftin. ji wanan ra Lore-kuçuk yane Lore-piçuk jî te gotin.#

Kirmaşanî: Li bajarê Kirmanşanê tê axaftin, gelek ji devokên kelhûrî yê din cudaye.

Gûranî: Ev devok li herêma Gûran, bi girsî ji aliyê kurdê Yarsan tê axaftin.

Xaneqînî: Li derdorê bajarê Xaneqînê tê axaftin.

Perêwendî : Li bakure Kirmanşanê ji aliyê êla Perêwend tê axaftin.

Gerrusî : Li girtûperê (derdorê) Bîcarê tê axaftin.

Sencabî : Ev bi taybetî devokê Êle Sencabî û Babacanî ye, ev êl li herêmê Hawraman û Gûran dijîn.

Kelhûrî ligel zaraveyên kurdî yên din

Kelhûrî	Soranî	Lekî	Kurmancî
min, mi	min, emin	mi, min	ez
tû, ti	to, eto	tu	tu
min/mi kem	min/emin ekem/dekem	min/mi mekem	ez dikim
min/mi çim	min/emin eçim/deçim	min/mi meçim	ez diçim
fire	zor, fire	fira	pirr, zaf
wet, wit	wût, wit	wit, vit, got	got, bêt*
îrênge, îse	êste,henûke	îske,îse	nûha, nika
hat-	hat-	het-	hat-
hina, deng	deng, bang	hina, deng	deng
kelin, gewre	gewre, ket	kelin(-g)	gir, girs, mezin
wa	ba	wa, va	ba
waran	baran, waran, werişt	waran, varan, veşt	baran
gen, xiraw	gen, xirap	gen, xiraw	xirab

Lîteratûr

• Prof. Dr. M. R. Izady, The Kurds

Girêdanên Dêrve

• Kurdî-Kelhûrî (Kelhûrî)
• Kirmaşan.com
• Kelhûrî (Elmanî)