Kelhûrî
Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
| Kelhûrî | ||
|---|---|---|
| Kurdî, Gûranî, Kelhûrî, Feylî, Lurî | ||
| Welatên lê tê axaftin |  Îran Îraq |
|
| Herêm | Kirmaşan Îlam Xaneqîn Luristan Hamedan Bîcar Qurwe |
|
| Axiverên zimanê zikmakî | 3.000.000 | |
| Malbata zimanî | Zimanên hind û ewropî | |
| Kodên zimanê | ||
| ISO 639-3 | sdh | |
Kelhûrî an jî Kirmaşanî li herêmên Kirmanşan, Loristan, Gûran û Îlamê tê axaftin. Zaravayeke kurdî ye, gelek nêzîkê Hewramî û Soranî e, bi taybetî nêzîkê Lekî ye.
Naverok |
[biguherîne]
Kurde kelhûrîaxêf ji zaravê xwe re Goranî dibêjin, zimannase modern vî bi zaravê kurdiya jêrîn an jî kurmanciya jêrîn bi nav kirine. Şerefxan Bedlîsî jî di Şerefnamê de, kurdên kelhûrîaxêf ji tipa Goranan qetandiye; li gorî wî kurd ji çar tipan pêk tên; Kurmanc, Kelhor (Kelhûr), Lor û Goran. Lêbelê li gorî Şerefxan wê deme jî êlen Kelhûr bi navê "gûran" dahatin nasîn - Kelhûr tenê navê torinên (begzade) wan bûye.
Tîpolojî[biguherîne]
Zaravêye Kelhûrî wek zaravêyen kurdî e din, li başûrê welat, bi tîpen erebî tê nivîsandin.
Devokên Kelhûrî[biguherîne]
- Feylî: Li mintika navbera Pahla, Bedrê û li Loristane, ji ber kurde-şî tê axaftin. ji wanan ra Lore-kuçuk yane Lore-piçuk jî te gotin.
- Kirmaşanî: Li bajarê Kirmanşanê tê axaftin, gelek ji devokên kelhûrî yê din cudaye.
- Gûranî: Ev devok li herêma Gûran, bi girsî ji aliyê kurdê Yarsan tê axaftin.
- Xaneqînî: Li derdorê bajarê Xaneqînê tê axaftin.
- Perêwendî : Li bakure Kirmanşanê ji aliyê êla Perêwend tê axaftin.
- Gerrusî : Li girtûperê (derdorê) Bîcarê tê axaftin.
- Sencabî : Ev bi taybetî devokê Êle Sencabî û Babacanî ye, ev êl li herêmê Hawraman û Gûran dijîn.
Kelhûrî ligel zaraveyên kurdî yên din[biguherîne]
| Kelhûrî | Soranî | Lekî | Kurmancî |
|---|---|---|---|
| min, mi | min, emin | mi, min | ez, min |
| tû, ti | to, eto | tu | tu |
| min/mi kem | min/emin ekem/dekem | min/mi mekem | ez dikim |
| min/mi çim | min/emin eçim/deçim | min/mi meçim | ez diçim |
| fire | zor, fire | fira | pirr, zaf |
| wet, wit | wût, wit | wit, vit, got | got, bêt* |
| îrênge, îse | êste,henûke | îske,îse | nûha, nika |
| hat- | hat- | het- | hat- |
| hina, deng | deng, bang | hina, deng | deng |
| kelin, gewre | gewre, ket | kelin(-g) | gir, girs, mezin |
| wa | ba | wa, va | ba |
| waran | baran, waran, werişt | waran, varan, veşt | baran |
| gen, xiraw | gen, xirap | gen, xiraw | xirab |
Girêdanên dêrve[biguherîne]
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
