Lekî

Lekî zaravayeke zimanê kurdî ye. Her çiqas nêzikê Kelhûrî be jî, zêdeyî bi binê bandora lurî û farsî de maye û gelekî pêyven Lorî û Farsî jî tê de hene. Li herêmên Başurê Kurdistan, Lekistan, Loristan, Îlam, Pahla û Hemedan ji ber kurdên Şiî (Feylî) tê axavtin. Anonby dibêje mirov dikare ku bibêje Lekî wek pireke navbera lurî û kurdî de ye.

Çend hav êl (eşîr) li Deşta Germiyan û li Tirkîye (Enqere/Haymana), li Bakure Kurdistan bi navên Şêxbizin, Hemewend hwd. hene, ev jî bi zaravaye Lekî diaxivin.

Lekî ligel zaraveyên kurdî yên din

Lekî	Feylî	Kelhurî	Soranî	Kurmancî	Hewramî	îngilîzî
wehar, vihar	wehar	wehar	behar, wehar	bihar, behar	wehar	spring
tawsan	tawsan	tawsan	hawîn, hamîn, tawsan	havîn	hamna, hamîn	summer
payîz	payîz	payîz	payîz	pehîz, payîz	payîz	fall
varan, waran, veşt	waran	waran	baran, waran, verişt	baran	-	rain
çem	çaw	çaw	çaw	çav	çem	eye
dit, afiret	dut	dut	kiç	keç, dot	-	girl
kur	kur	kur	kur	kur	-	boy
gurdale	gurdale	gurdale	gurdale	gurçik	-	kidney
rêvêar	rêwêar	rêwêar	rêbwar	rêwî	-	stranger
ayîl	minal	minal	mindal	zarok	-	child
wijim	xwem	xwem	xom	ez bi xwe	wêm	myself
minîş	minîş	minîş	minîş	ez jî / min jî	minîş	me too
ketin	keftin	keftin	kewtin	ketin	-	to fall
aîtin, aîştin	xistin	xistin	hawêştin	avêtin	-	to throw
(mi) hetim	(mi) hatim	(mi) hatim	(min) hatim	ez hatim	-	I came
(mi) merim/mexwim	(mi) xwem/xwerim	(mi) xwem/dixwem	(min) exwem/dexom	ez dixwim	min meweru	I eat
(mi) nanim hward	(mi) nan xwardim	(mi) nan xwardim	(min) nanim xward	min nan xward	-	I ate the meal
(mi) nane merim/mexwim	(mi) nan xwem	(mi) nan xwem	(min) nan dexwim	ez nanê dixwim	-	I am eating the meal
(mi) nanme mehward	(mi) nan xwardisim	(mi) na xwardêam	(min) nanim dexward	min nan dixward	-	I was eating the meal
(mi) hetime	(mi) hatime	(mi) hatime	(min) hatûme	ez hatime	-	I have come
(mi) hetüm	(mi) hatüm	(mi) hatüm	(min) hatibûm	ez hatibûm	-	I had come

Rengên Lekî

Lekî	Kurmancî	îngilîzî
ispê, çermê	spî	white
reş, sê	reş	black
kaû	şîn	blue
sor	sor	red
siwz	kesk	green
hoîl, qehveyî	qehweyî	brown
xakî	gewr	grey
zerd	zer	yellow

Mangên Lekî

Mangê Lekî
pence
mêrêan
gakûr
agranî
mirdar
male jêr
male jêr domaêne
tül tekin
mange sêe
niwrûj
xake lêe
mang êd

Devokên Lekî

Biranewenî: Li Bakure Loristan tê axaftin.

Şêx bizinkî: Li Bakure Kurdistan û tirkiyê te axaftin.

Harsînî: Li Navçeya Harsîn, mintika navbera Kirmaşan û Loristan tê axaftin.

Silaxûrî: Li başure Hemedane li herêma Silaxûr an jî Lekistan dibêjin, tê axaftin.

Giredayîne Dêrve

• Lakestan.ir (Lekî)
• Kurdehaymane.com Tirkî (Romîkî)