Sipkî

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Jump to navigation Jump to search
Êlên Sipkî
Agahiyên gelemperî
Hoz Xelesinî
Birîmî
Masekî
Torûnî
Şemsîka
Manikî
Sturkî
Rojkanî(Rojkî)
Isedizî
Mîxayîlî
Ûtî
Kilêrî
Kasorî
Mamzêdî
Hesinî
Derecekî
Belî
Çilî
Kaşaxa
Kareyî
Pîvazî
Recevî
Sahanîya
Şanezera
Bilkî
Esil Kurd
Ziman Serhedî (Kurmancî)
Herêmên dîrokî Serhed
Belavbûn Agirî
Qers
Îdir
Wan
Mûş
Erzirom
Bedlîs
Êrîvan
Tbîlîsî
Bawerî
Dîn Îslam
Êzidîtî(Şerfedin)

Sipkî an jî Sipkan, yek ji konfederasyona eşîrên Kurdan e. Yek ji eşîrên mezin ên Kurdistanê ye. Eslê xwe êzîdî ne û di sedsala 18em de ji ber komkujiyê ji herêma Şingalê hatine cihên xwe yên niha. Bi taybetî li bajarê Agirî, Dîxor, Erdîş, Milazgir, Elcewaz, Xinûs, Tatos û li Qers, Erzirom, Wan, Îdir, Bedlîs û Mûşê dijîn. Ên ku li van deran dijîn bûne Misilman. Hinek jî li Ermenistan û Gurcistanê dijîn û Êzdî ne. Helbet li Kurdistan, Qefqasya, Tirkiye û Ewropayê jî belav bûne.

Dîrok[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Ji aliyê Yavûz Siltan Selîm ve di sala 1514an de eşîr ji herêma xwe hate derxistin û ji bo ewleyiya sînorên Împeratoriya Osmanî nêzikê sînorên Rûsya û Îranê re hat bicihkirin.

Di sala 1639an de bi Peymana Qesr-î Şîrînê ku di navbera tirk û farisan de hat çêkirin re Sipkî bitevayî ji rêveberiya Osmaniyê re hatin hêlan.

Di navbera salên 1829, 1854 û 1877an de şerên ku di navbera tirk û rûsan de derketin Sipkî ji aliyê rûsan bûn û şer kirin. Eşîra Sipkî bi eşîra Heyderî ve rehet nedane Dewleta Osmanî.

Gundên Sipkî yên li Amedê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Farqîn[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Fêra û Huseyna

Pasûr[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Temiran, Godernê û Cixsê

Gundên Sipkî yên li Ermenistanê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Асланлу(Eslanlû), Асиблах(Asîblax), Зор(Zor), Аличалу(Alîçalû), Карахтин(Qerextîn), Аставлу, или Гунде Шеха(Astavlû), Кырблах(Qirbilax), Басинак(Basînek), Сойблах(Saybilax), Коджбаши(Qocbaşî), Ташушан(Taşûşan), Тярмашев(Germaşiv), Дамысхан(Demisxan), Хрбе сор(Xirbê Sor), Куч(Qûç), Хане(Xane), Гогырмас(Gogirmes), Карако(Qerequ), Гунде Ашо-Хусейн(Gundê Eşo Hisên), Бандамурад(Bendemûrad), Ташкорпи(Taşkorpî), Карахесар(Qerehesar), Чарсала(Çarsale), Омбла(Ombla), Дутах(Dutax).

Cihên Sipkî yên li Gurcistanê[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Tbîlîsî, Gûrya, Rustavî, Kutaisi, Telavî, Gardabani û Kobuletî. Piştî Şerê Cîhanî yê Yekem ji Ermenistanê koç kirine.

Axa û Begên eşîra Sipkî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

  • Abdulmecîd Begê Sipkî, Serokeşîr (gora wî li Meterê ye)
  • Mîrza Axayê Sipkî
  • Hacî Yûsiv Paşa
  • Yûsiv Beg
  • Emer Beg
  • Polat Beg
  • Elî Axa
  • Şikoyê Şemdîn Axa
  • Şîlan Axa
  • Hesen Axa
  • Rizayê Kakê (rêberê ên ku çûn ermenistanê)

Melayên navdar[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Navdarên eşîra Sipkî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Yek ji Pêşmergeyên sereke yên serhildana Agiriyê kurê Abdulmecîd Begê, Xalis Begê Sipkî ji vê êlê ye.

Çavkanî[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Girêdanên Derve[biguherîne | çavkaniyê biguherîne]

Wiki letter w cropped.svg Ev gotar şitlek e. Heke tu bixwazî berfireh bikî, biguherîne bitikîne. (Çawa?)