Abdusamet Yigit

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Abdusamet Yigit
Zayîn 13'ê adarê 1978
Xirabê Sosina

Cizîra Botan

Hemwelatî KurdistanKurdistan Kurdistan
Esil  Kurd
Pîşe Nivîskar, Fîlozof, Civaknas, Zimannas, Dîrokzan, Fizîknas û Wêjevan
Bandorbar Melayê Cizîrî, Ehmedê Xanî, Elî Herîrî, Feqiyê Teyran, Îsmaîlê Cizîrî, Zerdeşt, Manî, Mîtra
biguherîneBelge

Abdusamet Yigit, di 13'ê adarê 1978'an de li gundê Xirabê SosinaCizîrê hate dinyê. Nivîskarê kurdî ye. Gundê Xirabê Sosina di neqebîna Nisêbînê û Cizîrê li ser rêya hevîrîşimê dimîne.

Ji ber ku kurd bû, weke demeke jî di zîndanê ma. Ji 1994'an haya 2004'an di zîndanê de ma. Li zindana Erzîromê, Êlihê û Giresunê de ma. Nivîskarê kurdî ye. Pirtûka wî ya pêşî bi navê Feqiyê Teyran bi kurdî derketiye. Li ser wêje, felsefeyê, dadê, civaknasîyê gelek beşên din ên felsefeyê weke vacê û hwd, wê pirtûkên ku wî nivîsandina wê hebin. Bi rêza pirtûkên xwe yên weke yên ´feqiyê teyran´ û ´çîrokên keçelok´ re wê temenekî mazin ê bo çand û wêjeya kurd jî wê çê bike. Gelek mijarên felsefîkî ên weke estetîsmê, civaknasîyê, dadê û hwd jî wê bi teorîkî û felsefîkî wê wan bînê ser ziman. Abdusamet yigit di pirtûkên xwe de wê, mijarên civakî, zimanî, çandî, wêjeyî, dîrokî û hwd, wê bi gelek mijarên din re wê hilde li dest.

Jiyangerî[biguherîne]

Abdusamet Yigit, di wêjeya kurdî de awayekî hizrî bi pêş dixe. Di romana xwe ya bi navê Feqiyê Teyran de li ser jiyanê filozofê kurd Feqiyê Teyran di sekinê. Romana wî ya duyem ji Destana Kawayê Hesinger e. Di wê romana xwe de destana Kawa têne ser ziman. Pirtûka wî ya sêyemin jî, pirtûka bi navê "Elî Herîrî" ye. Ev pirtûk jî, li ser jiyangeriya fîlozofê kurd Elî Herîrî ye, li ser hizrên wî û felsefa wî disekinê. Nêzîkatiya Elî Herîrî ji mijarên felsefîkî ên weke hebûn û jiyan re çibûn û weke van mijarên hê gelek mijarên din, mirev nêzîkatiya wî bi têgihiştina wî ya felsefîkî re dibîne. Pirtûka çaremin jî, pirtûka "Şahmaran" a, ku Şahmaran weke vegotin û destanaka pirr kevn ya di temenê çanda kurdî de ya. Pirtûka Şahmaran, çendî ku weke romanakê jî bê, lê ew roman di ancama lêkolînaka ku di nava civaka kurd de li ser wê destanê hatiya kirin û piştre hatiya nivîsand in.

Yigit, ji bilî pirtûkên xwe yên ku dinivîsêne, li ser zimanê kurdî jî lêkolînên wî bûna û hatina weşandin. Zimanê Yigit, bi teybetî kurmancîya botanê ya. Ew bixwe jî ji wê herêmê ya.

Nivîskar biçûkatiya xwe li gundê Xirabê Sosina derbas dike. Haya ku tê 12-13 saliya xwe li gund mazin dibe. Piştre malbata wî barî bajêr dike. Ew ji li bajêr êdî mazin dibe. Li bajêr bidest dibistanê dike. Lê, hê ku zêde pêde ne çûyî tê girtin û ku hata girtin êdî wê dişênin girtigehê. Êdî ji wî re demeke nû dest pê dike. Piştî ku ser deh salan re li girtigahê dimêne, piştre derdikeve û piştre, li derve bidest karê nivîsandina xwe ye akademîkî dike. Yigit, perwerdeya xwe ya bingehîn li mal li cem dê û bavê xwe dihildê. Bi wê temenê ku li cem wan hildayî mazin dibe.

Yigit, di pirtûkên xwe de bi teybetî bi dîroka Kurdistanê re li ser pêşketina civake wê disekinê. Ji ber vê yekê, qadrekî mazin daya ziman û pêşxistina ziman jî. Yigit bixwe, di piçûkatîya xwe de heta ku tê 12-13 salîya xwe jî li gund mezin dibê. Piştî vê demê ku barî bajêr dikê êdî bi zimanê tirkî re pênas dibe. Di dema piçûkatiya xwe de ji ber ku gelek meriv bo xwandinê diçin Cizirê û li wir li Medreseya Sor dixwênin, ew jî di wê demê de bi wan çûyin û hatinan wê nas dike û di derbarê wê û dîroka wê dibe xwediyê agahiyê. Ji ber ku ew jî ji wê herêmê na, êdî zor nabê di nava wê de pêde herê. Bavê wî bixwe jî yekê ku salên xwe dabûbûn xwandinê li wê Medreseya Sor. Ji wê yekê, bandûra Alimên kurd ên weke Melayê Cizîrî, Feqiyê Teyran û hwd, bi vegotin û hanînîya wan ya li ser ziman re li ser wî jî xwe dîyar dike. Ev, wê ji wî û perwerdebûna wî re jî bê temen. Piştî salên 84'an ku ji gund bi mecbûrî barî bajêr dikin jî, ku ne weke berê jî bê wê jîyane xwe ya malbatî hewl bide ku weke wê bide domandin.

Navaroka berhemên wî[biguherîne]

Abdusamet Yigit, di pirtûkên xwe de wê mijarên civakî ên weke civaknasî, felsefe, çandî, wêjeyî û dîrokî wê hilde li dest. Bi wê re nivîskar di pirtûkên xwe de wê bi herîkîna dîrokê re wê rewşa jîyan, pêşveçûnên aqilî û jîyane civakê wê bînê ser ziman. Di rêza pirtûkên xwe yên weke Feqiyê Teyran de ku ew ji pênc cildan pêktê, wê li ser jîyane Feqiyê Teyran wê bisekinê. Di pirtûkê de wê Feqiyê teyran, bi dem, felsefe, jîyan, berhem û jîyane civake wî re wê bînê ser ziman. Di dewama wê de wê bi pirtûka xwe ya bi navê ´Melayê Cizîrî´ û ya bi navê Elî Herîrî´ re wê jîyane van fîlosofên kurd wê bînê ser ziman. Rêza pirtûka wî ya bi navê "çîrokên keçelok" ku heta nûha sê cildên wê hatina weşandin, wê bi jîyane civake kurd re wê li ser meselokên keçelok re wê di dewama hevdû de wê dîmenekî jîyane civake kurd û rengê pêşketina zanebûna civake kurd a civaknas wê bînê ser ziman. Di pirtûkê de wê bi şêwayekî felsefîkî û çandî û wêjeyî wê bînê ser ziman. Ev pirtûka keçelok, wê weke xabeteka nivîskar a pirr dirêj û kûr bê.

Nivîskar wê, li ser demên dîrokê ên berî zayînê ên pêşketina civake kurd wê bi pirtûka xwe ya bi navê "li ser dîroka civake kurd a hemdem" re wê bisekinê. Di vê pirtûkê de wê demên civake kurd ên gûtî, lolo, qasît, hûrî û mîtannîyan wê bi civakîya wan re wê hilde li dest. Bi teybetî pirtûka ´li ser dîroka civake kurd a hemdem´, wê weke xabeteka dîrokî a demên şariştanî û civakî ên li kurdistanê ku ew tînê ser ziman bê. Piştre jî, wê li ser dema Medîya pirr zêde wê bisekinê. Di pirtûkên xwe yên weke "jîyan di bin roja Mîtra de dimeşê", "qîyakser", "ji zend avêsta heta zen bûdismê" û " Zerdeştê kal" de wê bi awayekî hûr û kûr wê li ser van demên civakî bi pêşketinên wan ên şariştanî, civakî, felsefîkî û hwd re wê li ser wan bisekinê. Di pirtûka ´jîyan di bin roja Mîtra de dimeşê´ de wê nivîskar li ser jîyane mîtra û felsefeya wî bi dema wî re wê li ser bisekinê. Di pirtûka "Qiyakser" de jî wê nivîskar wê li ser jîyane keyê kurd û ango medî qîyakser wê bisekinê. Wê li ser jîyan wî bi dema wî re li ser bisekinê. Ev pirtûk, weke pirtûkek û xabeta dîrokî wê di derbarê vê dema civake kurd de wê dîmenekî berfireh wê bi zanebûna demê re wê bide mirov. Nivîskar Abdusamet Yigit wê di pirtûka xwe ya bi navê "Zerdeştê kal" de jî wê li ser jîyan, felsefe û zanebûna Zerdeşt wê bisekinê. Di pirtûka "ji zend avêsta heta zen bûdîsmê´ de jî wê, li ser bandûra têgîna avêsta û civakîya wê ya li ser herêmên din ên Asya wê bisekinê. Bi wê re felsefeyên weke bûdîsmê, reankasnasyonê, yoga û hwd, wê li ser wan bisekinê û ji kûderê koka wan were, wê li ser wê bisekinê. Wê di dema wî de wê zanebûnên zerdeşt ên ku wî di ´avêsta´ de hanîn ser ziman, çendî deng vedan û çi encam derxistin li holê, wê li ser destpêka wan jî bisekinê. Di dewama wê de pirtûka nivîskarê kurd ya bi navê ´Di xeta dîroka kurdistanê de felsefe û pêşketina zimanê kurdî´ wê bi awayekî berfireh, wê encamên pêşketinên zerdeşt û zanebûna wî, pêşketina dema medîya û piştre wê nivîskar di bin navê gotina "civakên avêstayî" de wê bînê ser ziman. Di heman pirtûkê de wê ji dema hûrî û mîtannîyan û heta dema medîya û demên piştre jî ku wê bike nava xwe de wê li ser pêşketinên zimanî, çandî û civakî jî wê bisekinê.

Serdemên navîn wê bi çandek civakî wê pêşbikeve. Di pirtûkên nivîskar ên weke "Destana hemê Zerê", "destana dewrêşê ewdî", "kevneşopîya hemawîyê", "Ku mirov li kurdistanê jin bê" wê di wan de wê bînê ser ziman. Pirtûka ´kevneşopîya hemawîyê" wê li ser wê destûra pîroz a civake kurd ku navê wê ´ kevneşopîya hemawîyê´ bê. Pirtûka ´kevneşopîya hemawîyê´ û ya "ku mirov li kurdistanê jin bê" wê rewşa jinê li kurdistanê û hêrîşên li ser serê wê ji ber hebûna wê ya zayendî û civakî ku li wê dibin wê bînê ser ziman. Piştî vê pirtûka xwe ya bi navê ´Di xeta dîroka kurdistanê de felsefe û pêşketina zimanê kurdî´ wê nivîskar, wê giringîyê bide pêşketina felsefeyê û felsefeya ziman. Di pirtûkên nivîskar ên weke "li ser bûna jîra jîrê", "Li ser rastî, dîrok û felsefeya yazdan", "Li ser têgîna Estetîsmê", "aqil, zêhn û ziman", "Morfolojîya kurdîya hemdem", "ziman, zanîna wateyê û pirsgirêka vacê" û "li ser têgîna çandê", wê çend ji wan pirtûkên nivîskar bin ku ew di wan de felsefeya civakê bi dîrok û zimanê wê re tînê ser ziman.

Di dewamê de wê nivîskar bi pirtûkên xwe yên weke "Newroz, ronasanse kurdistanê ya", "di sedsale 21´ê de şoreşa kurd; rojava", "Kobanî, Stalîngrada kurdan-Berxwedana Kobanê ya dîrokî", û her sê cildên pirtûka "Li ser jenosîda kurd a ku di sedsale 21´min de ku hê didomê" re wê li ser rewşa civake kurd a roja me, serkevtinên wê ên demî, hêrîşên bi armanca jenosîdkirina wê ku wê rejimên herêmê li wê bikin û hwd wê di van pirtûkên xwe de wê bînê ser ziman. Di dewama wê de nivîskar Abdusamet Yigit li ser rastîya roja me û asta pêşketina wê jî bi pirtûkên xwe yên weke "dad, daraz û haqanîyet", "Li ser pêşketina civaknasîyê", "Dîroka felsefeyê li kurdistanê", "Li ser felsefeya jîyane civakê kurd li Kurdistanê", "Li ser dîroka civake kurd a hemdem" û hwd re wê hewl bide ku ew dîmenekî civakî bi dîrok û felsefeya wê re bînê ser ziman. Bi wê re jî wê li ser dîroka civak, felsefe û pêşketina civake kurd li kurdistanê û herêmê wê li ser wê bisekinê. Di dîmenê giştî de wê nivîskar Abdusamet Yigit, wê dîroka Mesopotamîya ji serdemên sûmer û heta roja me, bi pêşveçûnên wê yên civakî, dîrokî, felsefîkî, wêjeyî û hwd re wê bînê ser ziman.

Mijarên ku Abdusamet Yigit di pirtûkên xwe dihilde li dest[biguherîne]

Mijarên ku nivîskar di pirtûkên xwe de dihilde li dest wê mijarên weke yên felsefeyê, dîrok, wêje, çand, civaknasî, dad û dîroka civakê bin. Nivîskar Abdusamet Yigit di pirtûka xwe ya bi navê "li ser dîroka felsefeya Îdealîsmê" de wê, felsefeya îdealîsmê û dîroka wê ya li kurdistanê ji serdemên berî zayînê û heta roja me wê werênê ser ziman. Bi wê re w mijarên ku wê di hundûrê felsefeyê de ên weke îdealîsmê, dûalîsmê felsefeya dîrokê, civaknasîyê û hwd wê li ser wan bi sekinê. Di dewama wê de weke ku mirov di pirtûka nivîskar a ´li ser dîroka felsefeya îdealîsmê de ku ew tînê ser ziman, wê herîkînên felsefeyê ên hemdem ên weke ´felsefeya zêhnê´, mirovzanî û hwd, wê li ser wan bisekinê. Di pirtûka "dad, daraz û haqaniyetê´ de wê felsefeya dadê bi dîroka wê ya di hundurê pêşketina felsefeyê û bi jîyane civakê re de wê bînê ser ziman. Di pirtûka xwe ya bi navê "li ser pêşketina civaknasîyê" wê bi dîroka civakê re wê dîroka civaknasîyê wê hewl bide ku bînê ser ziman.

Di xate herîkîna felsefîkî a Abdusamet Yigit ku ew tînê ser ziman de wê bi wê re felsefeya civakî wê zêdetîrî wê li pêş bê. Di pirtûkên xwe de wê nivîskar cihekî giring wê bide xate felsefeya yazdanîyê. Pirtûka nivîskar a bi navê "li ser rastî, dîrok û felsefeya yazdan" wê weke pirtûkek felsefeyê a di vê warê de a bingihîn bê. Bi vê pirtûkê wê nivîskar, ji aliyê xate pêşketina yazdaniyê ve wê mijarê hilde li dest û wê li ser wê re dîroka zanebûnê û felsefeyê wê heta roja me, wê şîrove bike û bînê ser ziman.

Felsefe[biguherîne]

Mijare felsefeyê wê weke mijarek bingihîn bê ku ew dihilde li dest. Di mijare felsefeyê de wê Abdusamet yigit di pirtûkên xwe de mijarên weke vac, îdealîsm, hebûnîtî(eksistanisyalim), dûalism, felsefeya demên berî zayîn a kevnera û ya piştre wê bi mijarên navaroka wê re wê hilde li dest. Bi felsefeya serdema kevnera re wê felsefeya Mîtra, Zerdeşt, Manî û hwd wê hilde li dest. Bi wê re wê li ser hişmendîya hebûnîtîyê re wê bînê ser ziman.

Di şîroveyên xwe yên li ser felsefeyê de wê Yigit, gotina felsefeyê û ya ziman wê bhevdû re di ahengekê de wê bibê. Wê wan bi hevdû re wê bînê ser ziman. Pêşketina ziman, bo pêşxistina aqilekî baş û ango felsefeyê dibînê û bo vê yekê bi awayekî pirr zêde li ser pêşketina ziman disekinê. Di vê warê de wê li ser felesefeya serdema kevnera, weke ku ew bi şîroveyan û pêşketina wê ya li ber diclê û firatê û ango li mesopotamiya dikê ku bînê ser ziman. Di pirtûka xwe ya bi navê "dîroka felsefeyê li kurdistanê" de wê bigiştayî serdemên felsefeyê ên bi pêşketina pêvajoyên şariştanîyê ên li mesopotamîya û di dema sûmer û piştî dema wan de ku bûya wê bike ku bînê ser ziman.

Pêvajoyên pêşketina felsefeya xate bawerîya yazdaniyê wê bi awayekî teybet wê bi serê xwe wê hilde li dest. Felsefeya yazdaniyê a bi têgîna dualîsmê ku ew wê xwe piştre bi Mîtra, Zerdeşt û Manî re jî bide domandin, wê weke pêşketineka felsefîkî a di temenê pêvajoyên pêşketinên felsefîkî ên piştre de jî wê bînê ser ziman. Yîgît, di pirtûka xwe ya bi navê "li ser bûn jîra jîrê" de tînê ser ziman ku "wê ji serdema navîn û pê ve wê têgîna lêpirsînê ji nava felsefeyê bê derxistin. Ev jî wê kirina felsefeyê êdî wê ji holê ra bike." Bi wê re tînê ser ziman ku ew hewldanên weke yên ji nû ve kifşkirina "gûmankirin" û ankû "pêşxistina lêpirsînê" di aqil de wê zêde pêşnekeve. Li gorî Yîgît, wê ev rewş di temenê pirsgirêkên civakî, desthilatdarî û hwd ên piştre de jî bê.

Nivîskar Abdusamet yigit wê di Pirtûka xwe ya bi navê "aqil, zêhn û ziman" de w, ji destpêkê û heta dawî, hewl dide ku zêhnê mirov, pêvajoya pêşketina zêhnê mirov bi asta zanista roja me re werêne ser ziman. Di vê çerçoveyê de weke pirtûkeka zanistî jî, mirov dikarê bêne ser ziman. Pirtûk, di çarçoveya teoriya zanista zêhnê de hatiye nivîsandin. Di pirtûkê de gotinên bi zêhnê ku di nava civatên kurdan de hatina ser ziman, hatina naqandin û bi wan zêhnê mirov, pêşketin û pêvajoyên wê ên pêşketina hatina hanîn ser ziman. Bizanistî, teoriya zêhnê bi pêşketina mirov a di jiyanê de çawa divê ku mirov fahm bike, nivîskar di pirtûkê de pirr zêde li ser wê serî wastandiya. Pirtûka "aqil, zêhn û ziman", teoriya zêhnê bi pratîka jiyanê re û bi ziman re tîne ser ziman. Têkiliya di nava aqil û ziman, ziman û pêşketina mirov û zêhnê mirov de çawa ye, li ser wê disekinê. Nivîskar, bi berfirehî, di pirtûkê de li ser têkilîya di nava zêhn û ziman de disekinê.

Bi heman rengî pirtûka nivîskar a bi navê "Li ser dîroka felsefeya Îdealîsmê" jî wê, li ser dîroka îdealîzmê disekinê. Pirtûk, ji aliyê hiş û zêhnê mirov re dihilde li dest. Pirtûk, weke pirtûkeka felsefeyê bi astaka bilind hatîya nivîsandin. Pirtûk, navaroka wê li ser hebûna gîyanê û felsefeya gîyanê ya. Di pirtûkê de bi van gotinan bahse gîyanê tê kirin. "Weke xale pêşî divê ku mirov werêne ser ziman ku hebûna gîyanê, têgîna îdealîsmê a têgîna objeyî ku dihêne ser ziman, bi xwe re salix dike. Di vê çerçoveyê de têgîna gîyanê, xwe bi wê re dihêne ser ziman. Li vir, dema ku mirov hebûna gîyanê, dihêne ser ziman, em dibînin ku salixkirina wê, êdî weke pêvajoya pêşî a xwe dane nîşandina wê mirov dikarê werêne ser ziman. Pêvajoya xwe-dane-nîşandinê, weke pêvajoya pêşketina têgîna gîyanî jî, mirov dikarê werêne ser ziman. Têgîna gîyanê, wê bi fahmkirina di derbarê xwe de êdî pêvajoya xwe ya pêşketinê bide destpêkirin û jîyan kirin.

Fîzîk[biguherîne]

Nivîskar Abdusamet Yigit di pirtûka xwe ya bi navê "zanistê[1]" de wê, bi awayekî berfireh wê li ser fîzîk[2] û teorîyên fîzîkê wê bisekinê. Di vê pirtûka xwe ya ku ew li dora 650 rêpelî ya wê bi giranî wê li ser teorîya dîtbarîyê, atomê wê bi dahûrkirinên xwe re wê bihevdû re wê li ser wê bisekinê. Di beşên duyem a li ser têgihiştina ´zanistê´ û ya sêyem a li ser têgihiştina stêrzaniyê de wê bi zêdeyî wê giranîyê bide fahmkirina stêrzaniyê û ango "astrofîzîkê." Piştre jî wê, ji nîvê pirtûkê û pê de wê, bi giranî wê li ser teorîya fîzîkê, astrofîzîkê, bi dîroka wê re wê li ser pêşketinên wê yên di roja me de wê li ser wê bisekinê. Bi giranî, çend mijarên ku wê di pirtûkê de wê li ser wan were sekin in wê, qûlkên reş, teorîya dîtbarîyê, teorîya simetrîyê, teorîya atomê, teorîya fîzîkê a giştî, kûantûm, ´qatka higgs´, qatk, elektromanyetîkê û hwd bin. Lê bi van mijar û babetan re wê di dewama wan de wê bi mejûya wan û pêşketinên wan ên di serdema me de wê bi hevdû re wê di pirtûkê de wê werina hildan li dest.

Dîrok[biguherîne]

Bi felsefeya wê re wê Abdusamet Yigit wê li ser têgîna dîrokê wê pirr zêde wê bisekinê. Fahmkirina rastîya dîrokê bo jîyane pêşarojê weke têgîneka hîmî dibînê û tînê ser ziman. Bi vê re jîyane civakê, civaknasî, û hwd wê bi rewş û navaroka wê re wê bike ku ew bînê ser ziman. Dîrokê di temenê fahmkirina jîyanê û pêşketina jîyane civakî de tînê ser ziman. Di pirtûka xwe ya bi navê "kevneşopîya hemawîyê" de wê dîrokê weke "jîyane ku mirov bi civakî jîyayî" wê şîrove bike û wê bînê ser ziman. Dîrokê weke lingekî fahmkirin û xwe domandina jîyane civakî tînê ser ziman.

Nivîskar Abdusamet Yigit di pirtûka xwe li ser felsefeya dîrokê de wê, bi têgihiştina felsefeyê û zanîna wê, zanîna dîrokê wê hilde li dest. Fahmkirina dîrokê ku ew divê ku ew çawa bê wê li ser wê bisekinê. Di vê pirtûka xwe de wê, zanîna dîrokê wê bi felsefeya wê re wê, were ser ziman. Wê felsefeya dîrokê û ango têgihiştina dîrokê wê were kirin. Di mijara hildana li dest a dîrokê de mirov, wê çawa nêz bibê wê li ser wê bisekinê. Ji aliyekê din ve jî wê di dewama wê de wê li ser fahmkirin, şêwayê xwandina dîrokê û nivîsandina wê, ku wê çawa û li ser çi esasê bin wê li ser wê bisekinê. Mijare hildana li dest a felsefeya dîrokê wê, di vê pirtûka xwe de wê, nivîskar weke mijareka ku ew nebê nabê wê bi wê rengê wê hilde li dest. 

Civaknasî[biguherîne]

Abdusamet Yigit di pirtûka xwe ya bi navê "li ser pêşketina civaknasîyê" wê weke rengekî fahmkirina jîyanê wê li ser wê bisekinê. Fahmkirina civakî wê bi wê re weke rastîya têgîna civaknasiyê wê bînê ser ziman. Bi wê re ew ´civaknasî, ew a ku hemû rastiyên ku mirov bi civakî bi hevdû re hevbeş dijî´ ya. Beşa civaknasîyê, weke zanîn û felsefeya civakî di hilde li dest û wê dahûr dike. Bi wê re beşên piçûk ên civakê dike ku wan bi fahmkirinê bînê ser ziman.

Yigit, di pirtûka xwe ya bi navê "li ser pêşketina civaknasîyê" de wê li ser pirsgirêka pêşketin û fahmkirina civaknasîyê wê bisekinê. Li gorî ku ew jî di heman pirtûka xwe de tînê ser ziman, piştî ku mirov ji xwezayê dûrket, ji xwezaya xwe jî dûrket. Bi wê re wê êdî ev pirsgirêk rû bide. Di serdemên piştre ên zanistê de wê, pirsgirêka civaknasiyê a di jîyane mirov de wê her hebe.

Estetîsm[biguherîne]

Beşa estetîsmê wê nivîskar Abdusamet Yigit, weke beşek felsefîkî a li ser ´darêjka´ heyînê re ku ew şîrove dike, wê dahûr bike û bînê ser ziman. Bi wê re têgîne estetîsmê weke nerîn û çavdêrîyek jîyanî bi nav dike û tînê ser ziman. Di pirtûka xwe ya "li ser têgîna estetîsmê" wê bi felsefîkî wê bi nerîna li jîyanê a bi hiş re wê bînê ser ziman. Di nava wê de wê çand û hûnerê û hwd, wê weke têgînna zêhnî ên encama vê nerînê wê werênê ser ziman.

Felsefeya estetîzmê, di vê pirtûka ´ li ser têgîna estetîsmê´ de tê nivîsandin. Pirtûk(pirtûka ´li ser têgîna estetîsmê´), weke pirtûk ku ast û pîvanên estetîzmê bi felsefeya wê re tînê ser ziman. Nêzîkatîya estetîkî û felsefeya wê, di pirtûkê de tê ser ziman. Mirov, divê ku çawa estetîsmê fahm bike û estetîsm weke ´nirxekê´ çawa ya, pirtûk li ser wê dirawastihê. Di vê çerçoveyê de pirtûk, xwediyê nerîneka bi têgînî a li jîyanê, hewirdor û hebûnên di jîyanê de ya. Pîvan û nirx, darêjk û pêşnûma, aqil û felsefe, çand û hûner, ziman û jîyan, xweşikatî û aqil, weke çend ji wan mijarên ku bi felsefîkî di pirtûkê tên ser ziman in. Nivîskar, di pirtûkê de pirr dirêj li ser têgîn û hebûna ´xweşikatîyê´ û xweşikkirinê disekinê. Di vê çerçoveyê de jî li kevneşopî, çand û hûnerê dinerê û tînê ser ziman. Bi aqilê estetîsmê, mirov çawa bi xweşikatîyê re kevneşopî, çand û hûnerê fahm bike, di vê çerçoveyê de pirtûk, wê perspektifekê bi dîrok û aqilê dîrokê re bide me.

Ziman[biguherîne]

Gotera serek: Şêwayê pêşketina ziman ku Abdusamet Yigit tînê ser ziman

Ziman, weke beşeka ku wê nivîskar Abdusamet Yigit, wê pirr zêde wê li ser wê bisekinê û wê dahûrê li ser wê bike. Ziman, weke rastîya têkilîdanîna mirov, wê rastîya hebûna pêşketina aqilê mirov jî bê. Mirov, li gorî nivîskar nikarê bêî ziman bahse hebûna aqil û pêşketina wê bike. Li ser ziman re ew hene û bi ziman hene. Bo vê yekê, wê bi awayekî pirr zêde wê weke mijareka bingihînî wê li ser ziman bisekinê.

Di pirtûka ´Morfolojîya kurdîya hemdem´ de wê ji aliyê têgîna ´gerdînî´ û ´aqil ve wê li ziman bi hizirê û wê van gotinan li ser zimên wê bînê ser ziman: "Aqil û ziman, weke mijaraka giring, di vê çerçoveyê de dema ku em bi têgîneka rêzimanîya zimanî re lê dinerin, ew têgîna ´zimannasîya gerdûnî´ xwe biwê re dihêne ser ziman. Têgîna aqil û her wusa bi gotina aqil re hewldana fahmkirina ziman, di vê çerçoveyê de, wê me bi xwe re bibe û bigihêne têgîna ´zanîna zimanî a gerdûnî´ jî. Ev jî, her wusa, divê ku mirov wê bi teybetî werêne ser ziman ku bi aqil û piştre weke ku me bi felsefeyê re hanîna ser ziman bi´zêhnê´ me re ew dihê û dibê."

Abdusamet yigit ew ziman dema ku şîrove dike û tînê ser ziman, wê bi şêwayan wê bînê ser ziman. Ew bi şêwayê pêşî re wê ´gotina ´zimanê kirde´ wê pêşbixe û bi wê re li ser darêjkê re wê şîrove bike. Şêwayên din jî wê dîsa gotina ´zimanê wateyê´ wê pêşbixe û li ser wê re wê bi ´zimanê aqil´ re wê bînê ser ziman. Yigit wê di şêwayê pêşî de wê bi darêjkê û pêşxistina wê re wê bi teybetîya ziman re wê ziman bînê ser ziman. Lê li ser şwayê din ê duyem re jî wê bi gelemperbûnek gerdûnî re wê bînê ser ziman. Di pirtûka xwe ya bi navê ´morfolojîya kurdîya hemdem´ de wê bi awayekî teybet û giştî wê pergalîya ziman wê li ser van herdû şêwayan re wê bînê ser ziman. Li ser wê re jî wê têkilîya ziman û jîyankirinê wê li ser darêjk(form)a wê re wê hewlbide ku wê bînê ser ziman. Pirtûka abdusamet Yigit a bi navê "aqil, zêhn û ziman" jî wê weke pirtûkek ku wê ji aliyê têgîhiştina felsefeyê re wê rewş û têgîna ziman bi pêşketina zanebûnê re wê bînê ser ziman bê.

Çand[biguherîne]

Çand, wê weke mijareka ku wê nivîskar wê bi teybetî hilde li dest bê. Bi dîrokê re çand çîya û çawa afirîya wê bi zanebûna mirov re wê bike ku wê bînê ser ziman. Hemû afirandinên di jîyanê de ku mirov biaqilê xwe kirina û bi wan dijî, wê weke rastîya çandê, wê bînê ser ziman. Di pirtûkê de nivîskar, bi dîrokê re li ser rastîya çandê dirawastihê. Bi teybetî, li kurdistanê, ev pêvajoyên çandî bi pêşketina civatî û kevneşopîkî re çawa bûna, mirov wê jî di nava pirtûkê de dibînê ku tê ser ziman. "Çand, weke têgîneka ku temenê wê li ser hebûna ziman û hanîna li ser ziman a." Vê yekê jî nivîskar bi mînaqan ji dîrokê û jîyane civatî û pêşketinên hizrî û felsefîkî tînê ser ziman.

Nivîskar Abdusamet Yigit, di pirtûkê de bi van gotina wateya gotina ´çandê´ tînê ser ziman. ""Gotina ´çandê´ gotinaka ku ji kurdî ya. Her wusa, koka wê li ser ´ça´ ya. ´Ça´ jî, bi têgînî, wateya kirdeyî ya bi rengê ´çêbûnê´, ´hebûnê´, ´zelalbûnê´ û hwd bi xwe re bi gelek wateyên din re dihêne ser ziman. 'çan´, di dewama wê de wateya çêbûnê´ û ankû bi çandinîyê çêkirinê dihêne ser ziman. Têgîna ´çandînîyê´ ku di wateya di nava axê de çandinîyê bi xwe re bi wate dike, wê bi wê re xwediyê temenekî û wateyekê bê. Bi wê re jî, di vê çerçoveyê de dema ku mirov li wê dihizirê, di vê çerçoveyê de ´çan´, mirov dibînê ku wateya hanîna li holê jî, bi xwe re dihêne ser ziman. Di vê çerçoveyê de em dema ku li têgîna li ´çan´ê´ dihizirin, em vî jî, dibînin ku têgîna ´ji ardê, çêbûnê´ bi xwe re dihêne ser ziman. Her wusa gotina çandê´ a kurdî, di vê çerçoveyê de têgîna ´ji ardê çêbûnê´, weke têgîneka hîmî û bingîhînî bi xwe re dihêne ser ziman. Em dema ku li ser vê rengê têgînê dihizirin, em dibînin ku hê di serdemên sûmerîyan de têgîna ´ji axê bûnê´ mirov dibînê ku wê bi hebûna mirov ku bi bûna wî re jî dihêne ser ziman. Tê gotin ku ´mirov ji axê çêbûya´ Emê li jêr bi berfirehê li ser vê aliyê gotinê bisekinîn. Li vir, di çerçoveya fahmkirina têgîna gotinê ya navaroka wê de me av alî li vir hanî ser ziman.""

Wêja[biguherîne]

Di pirtûka "li ser têgîna çandê" de wê nivîskar Abdusamet Yigit, wê bi dîroka wê ya civakê re wê li ser wêjeya kurdî wê bisekinê. Wê bi dîroka wê re wê bênê ser ziman. Piştre jî di roja me de em çawa nêzîkatîyê li gotina wêjeyê bikin û fahm bikin, wê li ser wê bisekinê. Di vê warê de wê bo gotina wêjeyê û fahmkirina wê, pirtûka wî ya "li ser têgîna çandê" û ya "li ser têgîna estetîsmê" wê bi hevdû re weke ku di dewama hevdû de wê bikin ku ew bijîyane civakê re vê gotinê baş bidina fahm kirin bikin bi pêşveçûnên aqil re.

Nivîskar Abdusamet Yigit wê, bi pirtûkên xwe yên weke "şahmaran", "destana kawayê hesinger", "destana dewrêşê Ewdî", "çîrokên keçelok" û hwd re wê, temenekî mazin wê bi wêjeyî wê biafirênê. Di pirtûkên xwe yên din ên weke li ser "di sedsale 21´ê de şoreşa kurd: rojava" de jî wê, şîroveyna dîrêj wê bi dîroka civake kurd re wê, li ser wêja û çanda wê bikê. Rastîya wêjeya civakî wê, di wê pirtûka xwe de wê, bi nerîneka felsefkî wê bênê li ser ziman. Di şîroveyên xwe yên bi dîroka civake kurd re ku ew di pirtûka xwe ya bi navê "Di xeta dîroka Kurdistanê de felsefe û pêşketina zimanê kurdî" re wê, werênê ser ziman ku "bêî felsefeyê mirov nikarê li wêjeyê bihizirê." Di heman deverên ku ew wê şîroveyê dikê de li dora rûpelê 362 wan de wê bi gotina "cihê jinê di wêjeyê de" wê, di nava wêjeya kurd de wê li ser rewşa jinê bi minaq û navên weke "zinê" ku ew di berhema ahmedê xanî de derbas dibê, Dilberê ku ew di berhemên feqîyê teyran de derbas dibê, "şêrînê" ku ew di berhemên bavê tahirê ûryanî de derbas bikê û hwd re wê li ser wan bisekinê. Weke van wê gelek navên jinên navdar ên dîrok û çanda civake kurd wê, bînê li ser ziman û wê bi wan re wê li ser rewş pşketina wêjeya kurdî wê bi mejûya wê re wê li ser wê bisekinê.

Wekî din jî wê, têgîna wêjeyê wê di çerçoveya ´têgiheka gelemper´ de jî wê, li ser wê bisekinê. Bi têgihiştina her civak ku ew bijî wê, bibê xwediyê wêjeyekê ew di pirtûka xwe ya "di sedsale 21´ê de şoreşa kurd: rojava" de wê, li ser wê bisekinê. Mijare wêjeyê wê di pirtûkên xwe wê bi aliyê wê yê civakî, netewî û gelemperîyî wê bi sê aliyan ve wê, di pirtûkên xwe de wê bînê li ser ziman.

Dad[biguherîne]

Mijara dadê, wê bi serê xwe weke mijareka civakî a ku wê nivîskar wê bi têgînek felsefîkî re ku wê di hilde li dest bê. Pirtûka wî ya bi navê "dad, daraz û haqaniyet" wê di vê warê de wê weke pirtûkek ku wêê di vê warê de wê mirov bi felsefîkî hûr û kûr bibê bê. Di pirtûkê de wê desthilatdarîên roja me bi pergalên wan yên dadî re wê di pirtûkê de wê bi aqilekî felsefîkî bike berlpirsînê de. Nivîskar Abdusamet Yigit di pirtûkê de giringiyê dide fahmkirin û pêşxistina ´aqilekî dadî ê rexneker". Li ser wê pirr zêde disekinê.

Rastîya dadê bi aliyên wê yên civakî, felsefîkî û desthilatdarî re hatîya hildan li dest. Pirtûk(pirtûka ´dad, daraz û haqaniyet´), weke têgînên dadî dadê bi du beşan tînê ser ziman. Pêşî "dada xweza" û piştre "dad pozitiv." Wateya van gotin çî ya û divê ku mirov çawa hilde li dest, li ser wan disekinê. Wateya dadê bo civakan û her wisa bo desthilatdaran çî ya, li ser wan cuda bi cuda disekinê. Çawa dad têne çêkirin û pêşxistin, wateya destûran û zagonan çî ya, cuda bi cuda li ser wan disekinê. Her wisa pirtûk, bi şêwayekî bi felsefîkî hatîya nivîsandin.

Mijara ziman û felsefeya zimên[biguherîne]

Nivîskar, wê hema bêja wê hemû pirtûkên xwe wê bi nerîneka felsefîkî a ser gotina ´ ziman´ re wê binivîsênê. Em dema ku kîjan pirtûka nivîskar dixwînîn, em di wê de bi awayekî vekirî rastî wê giringîya ku ew dide ziman tên. Pirtûka "aqil, zêhn û ziman", wê mijara ziman weke mijareka felsefîkî û bingihînî wê hilde li dest. Wê di pirtûkê de wê Ji aliyê ´darêjk´ û ´morfolojîya ziman´ ve ziman hilde li dest. Nivîskar, pirtûka xwe ya bi navê "Morfolojîya kurdîya hemdem" di dewama wê de nivîsandîya û di vê pirtûka xwe de wê nivîskar di mijara ziman de wê kûr bibê. Piştî wê re wê di dewama pirtûka ´morfolojîya kurdiya hemdem´ de wê nivîskar wê pirtûka xwe ya bi navê "ziman, zanîna wateyê û pirsgirêka vacê" wê binivîsênê û di wê de wê "ziman û aqil û felsefeyê weke du rastiyên ku wê hevdû ji hevdû biafirênin bi pêşketina jîyanê re" wê bînê ser ziman. Abdusamet Yigit di vê pirtûka xwe ya bi navê "ziman, zanîna wateyê û pirsgirêka vacê" de wê giringîya pêşketina rêzimanîya zimên bo pêşxistina aqil û felsefeyek pêşketî a civakî a hemdem wê pirr zêde wê li ser dahûrkirina rêzimanîyê bisekinê.

Mijara ziman, wê di felsefe û pirtûkên Abdusamet Yigit de wê weke mijarek hîm û bingîhînî wê bê ser ziman. Wê, giringîyek mazin wê bê dayîn li ziman û pêşxistina ziman. Fahmkirina ziman û rewşan bi hevdû re wê pirr zêde wê weke mijarek zimanî û felsefîkî wê bi hevdû re wê hilde li dest. Li gorî nivîskar Abdusamet Yigit, weke ku ew di pirtûka xwe ya bi navê "aqil, zêhn û ziman" de jî tînê ser ziman û dibêjê ku "ziman, wê di fahmkirin û pêdeçûna mirov a di fahmkirinê de wê pêşengê mirov ê jîyanî û civakî bê."

Mijare dîroka civake kurd, Kurdistan û rastîya Kurdistanê[biguherîne]

Nivîskar di pirtûkên xwe de wê bigiştî dîroka civake kurd, weke mijareka giştî a berhemên xwe wê hilde li dest. Hebûna civake kurd, dîroka wê, kurd û Kurdistan, wê bi dîroka wê re wê mijarên ku ew di pirtûkên xwe de dahûr dike bê. Nivîskar Abdusamet Yigit weke ku ew di pirtûka xwe ya bi navê "li ser sehêta çapameniyê" de ku ew tînê ser ziman û xwe jî weke "nivîskarê zimanê kurdî ku ew zimanî wî qadaxaya û ew bi zimanê xwe yê qadaxa dinivîsênê" şîrove dike û tînê ser ziman.

Dîroka Kurdistanê, weke mijareka sereka a ku Abdusamet Yigit bi xabetên xwe yên li ser dîroka kurd re ku ew ji xwe re kirîya mijar û li ser wê nivîsandîya. Civake kurd weke "civakek dîrokî" şîrove dike û dîroka wê ji serdemên şariştanîyê ên sûmerî û berî wan deman û heta roja me, di nivîsên xwe de tînê ser ziman. Lê di pirtûkên xwe de nivîskar Abdusamet Yigit wê cihekî pirr zêde berfireh wê ji serdema me û serborîyên roja me ên civake kurd re wê vaqatênê. Wê pirr zêde wê li ser vê serdema civake kurd a roja me ku weke ku nivîskar tînê ser ziman ku "li ser serê wê şerê jenosîdkirina wê heya" disekinê. Dî sa nivîskar wê bi navê "Li ser jenosîda kurd a ku di sedsale 21´min de ku hê didomê" wê pirtûkek bi sê cildan wê li ser "jenosîda kurd" wê binivîsênê. Li gorî nivîskar Abdusamet yigit "civake kurd, weke civakeke ku ew dîroka wê hê li gorî wê û rastîya wê û dîroka wê ne hatîya nivîsandin a."

Weke ku nivîskar di pirtûka xwe ya bi navê "li ser dîroka civake kurd a hemdem" de tînê ser ziman, wê bi dîroka kurdistanê re wê dîroka civake kurd bi çand, wêje, pêşketinên wê yên olî û hwd re wê binivîsênê û bînê ser ziman. Ji aliyê çandî ve wê pirtûka nivîskar Abdusamet yigit a bi navê "Şahmaran" wê weke pirtûkek giring bê. Wê çanda demên bûhûrî a civake kurd wê di wê de wê bê hanîn li ser ziman. Bi wê de di dewama wê de pirtûka "kevneşopîya hemawîyê" wê weke pirtûkek din ya ku mirov bi wê civake kurd bi pêşketinên wê re fahm bike bê.

Dîroka Kurdistanê[biguherîne]

Nivîskar Abdusamet Yigit di pirtûkên xwe yên weke "Di sedsale 21'ê de şoreşa kurd: rojava" de wê giringiyê bide çêkirineka fahmkirinek dîrokî a bi dîroka civake kurd re. Bo vê yekê, dem bi dem wê di pirtûkê de wê dîroka civake kurd li kurdistanê wê dahûr bike. Bi wê re mirov dikarê pirtûka wî ya bi navê "dîroka civake kurd a hemdem" jî navê wê li vir hilde li dest. Rastîya dîroka civake kurd, wê rastîya wê ya civakî û Kurdistanî wê bînê ser ziman. Bo vê yekê, nivîskar pirr zêde li ser wê disekinê.

Abdusamet yigit di pirtûka xwe ya bi navê "Di sedsale 21'ê de şoreşa kurd: rojava" tînê ser ziman ku dîroka civake kurd, dûrî navê wê hatîya nivîsandin. Weke pirsgirêkeka nivîsandina dîrokê ku ew tînê ser ziman ku "heta roja me jî ku dîroka herêmê tê nivîsandin, wê kesên ku ew ji netewên serdest bin, wê bi îtînayeka ku ew navê kurd di wê nivîsandina dîrokê de bicih nekin, wê bikin ku ew wê dîroka herêmê û ya civake kurd bi dîroka herêmê re binivîsênin." Di vê warê de wê nivîskar bînê ser ziman ku "wê ev rengê ji navê wê dûr hewldana nivîsandina dîroka wê, wê weke qatekî ji wan hêrîşên dîrokî ên li hebûna wê bê." Bo vê yekê, nivîsandina dîroka civake kurd û kurdistanê, wê weke mijarek teybet wê hilde li dest û li ser wê bisekinê.

Civake kurd[biguherîne]

Goterek sereka: Li ser dîroka civake kurd a hemdem

Nivîskar Abdusamet Yigit, wê gotina civake kurd weke gotineka hîm dihilde li dest û bi wê re şîroveyên xwe li ser civake kurd pêş dixe. Li vir, ya ku mirov fahm dike ku ew pirr giringiyê dide fahmkirina rastîya civake kurd bi dîroka wê re. Nivîskar, di pirtûka xwe ya bi navê "Di sedsale 21'ê de şoreşa kurd: rojava", wê li ser qadaxaya li ser zimanê kurdî wê bisekinê û wê sedema nehiştina nivîsandina bi wê, wê bike ku ew bênê ser ziman. Bi wê re, ew tînê ser ziman, ku "nivîsandina bi zimanê wê civakê ji wê re, wê temenê parastîya wê û rastîya wê ya bi dîroka wê re bê."

Abdusamet Yigit di pirtûka xwe ya bi navê "Di sedsale 21´ê de şoreşa kurd: rojava" de tînê ser ziman ku wê tevî hemû hêrîşên xadar ên li herêmê û li ser serê civake kurd, wê weke ku li başûr û Rojavaya Kurdistanê, wê civake kurd karibê xwe ji nû ve derxe dika dîrokê û bivejênê. Rewşa xwe parastina civake kurd, wê weke mijarekê di pirtûkê de wê hilde li dest. Di dewama wê de civake kurd ku ew ji nû ve li gorî demê xwe bisazûman dike, wê li ser wê bisekinê. Pêşveçûnên civakî ên li rojava û başûr ku hena, wê weke destpêka pêşketina civake kurd bin. Wusa ew tînê ser ziman.

Nivîskar di çarçoveya hebûna civata kurd de, dîroka wê bi pêşketinên nava wê û zimanê kurdî re di pirtûkê de hatiye ser ziman. Di pirtûka xwe ya bi navê "di xeta dîroka Kurdistanê de felsefe û pêşketina zimanê kurdî" de wê pirr zêde li ser zimanê kurdî ê dema hûrî û mîtaniyan disekinê. Lê ji wê demê û heta vê demê, di xetakê de çarçoveya pêşketina zimanê kurd û civata kurd mirov di wê de dibînê.

Zimanê kurdî[biguherîne]

Nivîskar Abdusamet Yigit, di pirtûka xwe ya bi navê "morfolojîya kurdîya hemdem" de wê bi awayekî hûr û kûr li ser hebûna zimanê kurdî û dîroka wê, wê bisekinê. Zimanê kurdî, nîvîskar weke zimanekî hîm û kevnera bi nav dike û tînê ser ziman. Weke rêya gihiştina zanîn û pêşketina civakê bi jîyane wê re bi bikarhanîna ziman re pêşxistina ziman, weke temen û tiştekî nebê nabê tînê ser ziman.

Zimanê kurdî, wê Abdusamet yigit, weke ku em di pirtûka wî ya bi navê "morfolojîya kurdîya hemdem" û di pirtûka wî ya bi navê "ziman, zanîna wateyê û pirsgirka vacê" de wê, ji serdemên pirr kevn wê hilde li dest û bi rêzimani û dengzanîya wê re ji serdemên kevnera û heta roja me, wê bînê ser ziman. Abdusamet Yigit di pirtûka xwe ya bi navê "Di xeta dîroka kurdistanê de felsefe û pêşketina zimanê kurdî" wê di destpêka wê de bi awayekî pirr berfireh wê kurdîya dema hûrî û mîtannîyan wê dahûr bike. Di destpêka heman pirtûkê de wê di bin sernavê "Li ser rêzimanî û zimanê" de wê zimanê wê dahûr bike û heta ku ew tênê dema medîya û nivîsandina Avêsta ji aliyê Zerdeşt ve. Di vê çerçoveyê de mirov dikarê bibêjê ku wê dem bi dem wê zimanê kurdî ji serdemên şariştanîyê ên sûmerîyan wê bê hanîn li ser ziman. Di pirtûka xwe ya bi navê ´morfolojîya kurdîya hemdem´ de wê nivîskar li bersiva asta pêşketina zimanê roja me wê bigerihê. Wê di vê warê de wê şîroveyê pêşbixe.

Di " di xeta dîroka kurdistanê de felsefe û pêşketina zimanê kurdî" de wê nivîskar di roja me de rewşa ziman û zaravayên kurdî û derketina wan ya li herêmî û li pêş wê li ser wê bisekinê. Wê rewşa zaravayên kurdî û bi wê re bandûra wê ya li hebûna civake kurd wê li ser wê bisekinê. Ev pirtûk Pirtûk bi giranî, di çerçoveyeka felsefîkî û zimanî de hatiye nivîsandin. Mirov, di vê pirtûka nivîskar de wêneyekî giştî bi pêşketinên felsefekî û zimanî re a civate kurd dibînê bi dîrokê wê ya demên wê yên bûhûrî re.

Mijare jenosîdkirina civake kurd[biguherîne]

Gotarek sereka: Kobanî, Stalîngrada kurdan-Berxwedana Kobanê ya dîrokî, Li ser jenosîda kurd; helebçê, Li ser jenosîda kurd a ku di sedsale 21´min de ku hê didomê 1

mijare jenosîdkirina civake kurd, wê nivîskar di pirtûkên xwe wê pirr zêde wê li ser wê bisekinê. Wê Abdusamet Yigit bi pirtûka xwe ya bi navê "Li ser jenosîda kurd a ku di sedsale 21´ê de ku hê didomê" wê bike ku rastîya jenosîdkirina civake kurd wê bînê ser ziman. Ev pirtûka nivîskar Abdusamet Yigit ji sê cildan pêktê û wê şerên rejimên herêmê ên weke rejima tirk a li herêmê civake kurd wê wê bînê seer ziman. Weke pêvajoyeka şerê jenosîdkirina civake kurd, wê di pirtûka xwe ya bi navê "Kobanî, Stalîngrada kurdan-Berxwedana Kobanê ya dîrokî" wê bahse şerê li herêmê ku rejimên herêmê ku ew bi civake kurd re dikin. Nivîskar di vê pirtûkê de herî dawî şerê DAÎŞê ê li hemberî civake kurd jî di vê pirtûka xwe de weke pêvajoyeka şerê rejimên herêmê ê li hemberî civake kurd tînê ser ziman û di dawîyê de dibêjê ku "wê heta ku hebûna civake kurd bi pirsgirêka wê re bidomê, wê bi vê rengê şerên rejimên herêmê jî wê bi kurdan re wê bidomê. Îro navê vê pêvajoya şer DAÎŞ a, sibe wê bi navekî din bê."

Ev pirtûka nivîskarê kurd Abdusamet yigit a bi navê "Kobanî Stalîngrada kurdan: berxwedana Kobanî ya dîrokî" wê nêzî 600 rûpelî bê û wê di wê de ev şerên bi civake kurd re wê di wê de wê bê hanîn li ser ziman. Di heman pirtûkê de wê cihekî pirr zêde berfireh, wê ji jenosîdkirina kurdên êzîdî ên li şengalê jî wê bisekinê. Weke ku nivîskar Abdusamet Yigit di pirtûka xwe ya bi navê " Li ser jenosîda kurd: helebçê" ku di wê de helebçê tînê ser ziman û dibêjê ku "wê jenosîdkiirna li şengalê, di dewama pêvajoya jenosîdkirina civake kurd a li helebçê bê."

Nivîskar Abdusamet Yigit, li ser dîroka felsefeya yazdanîyê jî disekin. Bi dîroka wê re di pirtûka xwe ya bi navê Li ser rastî, dîrok û felsefeya yazdan de tînê ser ziman. Ev pirtûka wî, wê li ser felsefe û pêvajoyên wê yên civakî ên ku pêşketina wê bisekinê. Bi wê re di pirtûkê de li ser pêvajoyên serwerîyê ên xate yazdaniyê ya yek-xwûdayîyê disekinê.

Mijara "li ser pêşketin û pêşveçûna zarokê"[biguherîne]

Gotera serek; Li ser pêşketin û pêşveçûna Zarokê

Nivîskar Abdusamet Yigit di pirtûka xwe ya bi navê "Li ser pêşketin û pêşveçûna zarokê" de wê ji destpêka bûyîna zarokê û heta balixbûna zarokê wê hilde li dest. Di vê pirtûkê de wê nivîskar, mijara mazinkirina zarokê û rewşên ku di mazinkirina zarokê de giring in û divê ku mirov ji aliyê pedegojîkî û zêhnî ve ku wan li berçav bigrê wê hilde li dest. Mijara mazinkirina zarokê, wê di pirtûkê de wê weke mijaraka giring a jîyanî bê. Di roja me de tevî wilqas pêşketina zanebûnê û aqil jî, pirsgirêkên mazin kirina zarokê çina û çawa xwe didina li rû, wê nivîskar bi çavek û zimanekî pedegojikî wê hilde li dest û dahûr bike. Di vê warê de felsefeya mazinkirin û pêşxistina mejiyê zarokê bi hevdû re di xate jîyane zarokê de wê çawa bibê, nivîskar di pirtûka xwe ya bi navê " li ser pêşketin û pêşveçûna zarokê" re de wê li ser wê bisekinê û bi teorîkî û felsefîkî mijarê ji aliyê pêşketina zêhn û aqilê mirov ve wê hilde li dest. Di pirtûkê de nivîskar wê rewşa mazinkirina zarokê wê bi dîroka civake kurd re jî wê hilde li dest. bi teybetî, wê fêr û ezmûnên dayikên kurd ên bi mazinkirina zarokê ên bi dîrokê re ku ew hatina heta roja me, wê nivîskar cihekî fireh ji wan re di pirtûkê ve vaqatênê û bînê ser ziman.

Nivîskar Abdusamet yigit, di pirtûkê de li ser mazinkirina zarokê a dayikên kurd jî disekinê. Di serdemên berê de dayikên kurd, çawa zarok mazin dikirin û çawa bingihê pêşketina zarokê bi ziman û aqilî re çê dikirin, di pirtûkê de nivîskar pirr zêde li ser wê sekinî ya. Mijara mazinkirina zarokê a ji aliyê dayikên kurd ve heta roja me, li ser wê lêkolîn ne hatina kirin. Ev lêkolîna nivîskarê kurd Abdusamet Yigit ku bi kurdî jî nivîsandîya, di vê warê de weke berhemek ku ew pêvajo bi pêvajo wan deman tînê ser ziman a. Weke lêkolîneka ku ew bi zanistî hatîya kirin pirtûka ´li ser pêşketin û pêşveçûna zarokê´, di xale mazinkirina zarokê de weke pirtûkek dest ya fahmkirina rastîya zarok û dayiktiyê û pêvajoyên wê yên bi fizyolojikî, gîyanî, Derûnî û hwd ve, dihilde li dest.

Berhem[biguherîne]

Çavkanî[biguherîne]

  1. Di çerçoveya têgîna afsûnê de ji sîmyayê û heta kîmyayê
  2. Li ser zanista fîzîkê 1.
  3. Çîrokên Keçelok 2 û 3
  4. Çîrokên Keçelok 2 û 3
  5. 1
  6. 1
  7. 1
  8. 1
  9. 1
  10. 1
  11. 1
  12. Li ser têgîna estetîsmê
  13. Aqil, zêhn û ziman
  14. Morfolojîya Kurdîya hemdem
  15. Newroz ronesansa kurdistanê ye
  16. Li ser jenosîda kurdan; helebçê
  17. Li têgîna çandê
  18. Li ser sehêta çapameniyê
  19. Kevneşopîya hamawîyê
  20. Ku mirov li kurdistanê jin bê
  21. Ji zend avesta heta Zen bûdîsmê
  22. Li ser jenosîda kurd a ku di sedsale 21´min de ku hê didomê
  23. Li ser jenosîda kurd a ku di sedsale 21´min de ku hê didomê
  24. Li ser pêvajoyên jenosîda kurd
  25. Dad, daraz û haqanîyet
  26. Li ser pêşketina civaknasiyê
  27. Dîroka Felsefeyê li Kurdistanê
  28. Li ser pêşketin û pêşveçûna zarokê
  29. Li ser felsefeya jîyane civakê kurd li Kurdistanê
  30. Bi mejûya wê re felsefeya jîyane civakê kurd li Kurdistanê
  31. Li ser pêşîyên kurdan hûrî û mîtannîayn
  32. Li ser rengê pêşketina civake hûrîyan û yazdanên hûrîyan bi bawerîya wan re
  33. Li ser dîroka û sedema hêrîşên desthilatdarîyên Anatolîayî yên li mesopotamya û ankû li kurdistanê
  34. Li ser rewşa sedema hêrîşên rejima tirk ên bi armanca jenosîdkirina civake kurd
  35. Li ser têgîna dûalîsmê
  36. Li ser têgîna Mantiqê
  37. Li ser felsefeya ramyarîyê
  38. Li ser felsefeya pedegojîyê
  39. Li ser felsefeya dîrokê
  40. felsefeya dîrokê
  41. Li ser felsefeya rewîstê
  42. Di çerçoveya têgîna afsûnê de ji sîmyayê û heta kîmyayê



Binêre[biguherîne]