Ebû Henîfe Dînewerî

Ji Wîkîpediya, ensîklopediya azad.
(Ji Ebû Hanîfe Dînewerî hate beralîkirin)
Here cem: navîgasyon, lêgerîn
Ebû Henîfe Dînewerî
Navê rastî Ebû Henîfe Ehmed bin Dawid el-Dînewerî

أبو حنيفة أحمد بن داود الدِينَوَرِي

Bernavk Dînewerî
Roja jidayikbûnê 828
Kirmaşan

Rojhilata Kurdistanê

Roja mirinê 24 Tîrmeh 896
Dînewer

Rojhilata Kurdistanê

Hemwelatî  Kurdistan
Eslê xwe Kurd
Dîn Îslam
Destûrname Mihemed Pêxember, Kindî, Qur'an, Xwarezmî û Cabir ibn Heyan
Çax Serdema Zêrîn a Îslamê

[Sedsala 9'an]

Bandor Zanist
Pîşe Dîrok, Alim, Astronomî, Erdnîgarî, Botanîk, Matematîk û Lajwerd

Ebû Henîfe Dînewerî an jî bitenê Dînewerî (z. 828 Kirmaşan - m. 24'ê Tîrmehê 896 Dînewer) dîroknas, helbestvan, astronom, erdnîgarînas, matematîkzan û riweknasekî kurd bû.[1]

Wî di Serdema zêrîn a Îslamê de gelek pirtûk li ser zanist û dîrokê nivîsandiye. Dînewerî bûye ji zanistê yekemîn ku li ser mezinên kurdan lêkolîn kiriye û pirtûkeke bi navê "Ensab el-Ekrad" (Mezinên Kurdan) jî nîvîsandiye.[2][3]

Dînewerî li ser dîn jî gelekî alim bû, Wî li ser Quranê jî gelek pirtûk nîvîsandiye û tefsîr kirîye. Her wiha Dînewerî di dîrokê de di nav Kurdan de derketîye zanîst û fîlozofê herî mezin e.[4][5]

Dînewerî hevotina xweya astronomî, matematîk û mekanîkê li bajarê Îsfehanê girtiye, hevotina xweya fîlolojî û helbestiyê ji li bajarê Besreyê girtiye. Ew bernavê xwe cihê ku lê ji dayîkbûye ji Herêma Dînewerê digre.[6]

Pirtûka wî a herî bi nav û deng "Kitab el-Nebat" (Pirtûka Giha) ye[7].

Hin berhemên wî[biguherîne]

Berhemên li ser Zanista Matematîk û Xwezayiyê

  • Kitab el-Cebr we'l-muqabele ("Pirtûka Cebîrê")
  • Kitab el-Nebat ("Pirtûka Giha")
  • Kitab el-Kusûf ("Girtina Berê Rojê")
  • Kîtab el-redd ela reşad el-îsfexanî ("Pirtûka Astronomiyê")
  • Kitab el-Hisab ("Pirtûka Aritmetikê")
  • Kitab'ul-Bahsi fî Hisab il-Hind (Analiza Aritmatika Hindistanê")
  • Kitab'ul-Cem wet-Tefrîk ("Pirtûka Aritmetikê")
  • Kitab'ul-qible we'z-Zewal ("Astronomî")
  • Kitab'ul-Enwa ("Rewşa Hewayê")
  • İslah'ul-Mantiq ("Islahbûna Vacê")

Berhemên Li Ser Zanista Civakî

  • Ensab el-Ekrad ("Mezinên Kurdan")
  • Ahbar'ut-Tiwal ("Tevahîya Dîrokê")
  • Kitab el-Kebîr ("Di Dîrokêde Pirtûga Mezin")
  • Kitab el-Fusaha ("Pirtûga Retorikê")
  • Kitab'ul-Buldan ("Pirtûga Erdnîgarî")
  • Kitab eş-Şîr we'ş-Şu'ara ("Pirtûga Helbest û Helbestvanan").

Çavkanî[biguherîne]